66 
Volgens de redeneering van C. J. van Schelle en den heer Vehmaes 
zoo men koitennijnen op de Alor-eilanden, olifantskudden op de 
Solor-eilanden en goudgraverijen op Rotti moeten verwachten. Het 
is overbodig, om er nog veel woorden aan te wijden, maar wij 
willen bij de tinnen voorwerpen* van Flores nog een oogenblik stil 
staan. De heer Veemaes zon als steun voor zijne stelling kunnen 
aanvoeren, dat geen eidcel bericht bekend is, waaruit rtien zou 
kunnen opmaken, dat tin of tinnen voorwerpen op Flores werden 
ingevoerd. Maar hetzelfde is het geval met de olifantstanden van de 
Solor-eilanden. Op de Alor-eilanden heeft men in de tweede helft 
der vorige eeuw te Grissee op Java gegoten moko-moko’s ingevoerd, 
maar deze werden door de inlanders onmiddellijk als namaaksel 
herkend. Op Rotti, waar men nooit een korrel goud gevonden 
heeft, is een oude tak van nijverheid gaan herleven, doordien de 
verkoop van paarden naar Australië ponden slerling naar het eiland 
bracht, die aldaar tol gouden kettingen werden verwerkt '). 
De Heer. Vermaes heeft verder tot staving van zijn betoog niet 
alleen een aanlal fraaie afbeeldingen, maar ook taliijke analyses 
van de op het eiland gevonden metalen voorwerpen aan zijne ver- 
handeling toegevoegd. Naar ik hoop zullen zij voor de ethnographie 
van Flores allei'belangrijkst zijn, met de beantwoording der vraag 
naar de herkomst der metalen hebben zij echter niets int te staan. 
Ik kan mij voorstellen, dat de mogelijkheid bestaat, door de analyse 
van een eetlepel uit te maken, dat hij afkomstig is van de firma 
J. M. van Kempen en Zonen te Voorschoten, maar zelfs honderden 
van analyses zouden ons geen antwoord kunnen geven 0[) de vraag 
naar de herkomst van het daarbij verwerkte zilver. 
Het is opmerkelijk, dat er in vroegere tijden evenmin van uitvoer 
als van invoer van tinnen voorwerpen sprake is geweest’). Op den 
duur had een deigelijke handel aan de Europeanen niet kunnen 
ontsnappen, evenmin als de handel in ,,Billitonsehe bijlen” en 
,,Tamboekoesehe zwaarden”. In het oogvallend is echter het feit, 
dat de tinnen voorwer[)en op het anders zoo armoedige eiland juist 
b De Rottineezen staan in beschaving zeer veel hooger, dan de bewoners van 
Alor en Flores, wier bedrevenheid in de bewerking van metalen zeer gering is. 
J F. Freyss zegt dan ook, dat de smederij onder de bewoners van West-Flores 
zeer gebrekkig is (Reizen naar Mangarai .... Tijdschr. Ind. T. L. en Vk. 9. Batavia 
1860, blz. 511). 
Zooals vroeger reeds door mij vermeld, werd er eerst in 1871 door J. A. 
VAN DER Chus van gewag gemaakt, dat arm- en beenringen, uit tin vervaardigd, 
uit de landstreek Rokka werden uitgevoerd (Tijdscbr. v Nijverheid en Landbouw 
in Nederl.-lndië 16. Batavia 1871, blz. 158 — 159). 
