Anatomie. — De Heer Boeke biedt eene mededeelitig aan van 
den Heer H. C. Deesman : „De eiklieving van Volvox globator 
en hare verhouding tot de voortbeweging van den volwassen 
vorm en tot de klievingstypen der Metazoen” . 
(Mede aangeboden door den Heer van Bemmelen). 
• Meer nog dan voor den botanicus is Volvox voor den zooloog een 
belangwekkend object. Reeds bij dit organisme tocli, waarvan bet 
nog twijfelachtig is of wij liet als plant dan wel als dier te be- 
schouwen hebben, zien wij de hoofdlijnen aangeduid, waarlangs de 
ontwikkeling der Metazoen een aanvang heeft genomen. Terecht 
merkt Bütschli op, dat niet langer als een protozoenkolonie, 
doch als een eenvoudig gebouwd veelcellig organisme te beschouwen 
is. Niet slechts zijn de cellen onderling door plasmodesmen ver- 
bonden en vormen dus één enkele protoplasmamassa, maar ook is 
een verschil tnsschen sterfelijke somatische en potentieel onsterfelijke 
voortplantingscellen opgetreden, gelijk dat voor Metaphyten en 
Metazoen kenmerkend is. Tusschen deze beide houdt Volvox het 
midden, herinnert door zijn chlorophjlgehalte aan de eerste, terwijl 
zijn verdere organisatie meer in de richting van het dierenrijk wijst. 
Reeds vroeg werd het eerste ontwikkelingsstadium der Metazoen, 
de blastula, met Volvox vergeleken en bijv. door Huxley ') als “the 
anirnal Volvox” aangeduid. De overeenkomst bleek later nog grooter 
te zijn dan Hüxley vermoeden kon. Volvox toch is geenszins een 
homaxone blaas, zonder bepaalde richting rond wentelend, doch ver- 
toont een uitgesproken tegenstelling tusschen een animale en een 
vegetatieve pool. De lijn, die beide verbindt, kan als hoofdas van 
het organisme aangeduid worden. Dit is niet zuiver bolvormig, doch 
eenigszins langwerpig in de richting der hoofdas. Met de animale 
pool naar voren zwemt het voort, roteerend om de hoofdas, evenals 
het geval is met pelagische larven van lagere Metazoen en zelfs nog 
van Amphioxus. Aan de animale pool zijn de cellen kleiner, liggen 
daardoor wijder uiteen, en bevatten ook minder chlorophyl dan die 
aan de vegetatieve pool, welke door het grooter chlorophylgehalte 
b O Bütschli, 1883—1887, Protozoa II, p. 775, in Bronn’s Klassen und Ord- 
nungen des Thierreichs. 
2) T. H. Huxley, 1877. The Anatomy of Inverlebrated Animals, p. 678. 
