Natuurkunde. — De Heer Kameki.ingh Onnes biedt aan eene 
mededeeling van den Heer J. E. Verschaffelt : „Over het 
meten van oppervlaktespanningen met behulp van kleine druppels 
of bellen” . (Supplement N“. 42f/ bij de Mededeelingen nit het 
Natuurkundig Laboratorium te Leiden). 
(Mede aangeboden door den Heer J. P. Kuenen). 
1. De meest gebruikelijke methodes tei‘ bepaling van oppervlakte- 
span-ningen met behulp van kleine vloeistofdruppels of gasbellen, 
methodes waartoe eigenlijk ook die der capillaire stijghoogten behoort, 
berusten op de meting van het hydrostatische drukverschil tussclien 
de media binnen en buiten den druppel of de bel; de oppervlakte- 
spanning wordt nl. gegeven door de formule 
= (^) 
waarin Pj— p, het verschil is van de dichtheden der twee aangren- 
zende media, g de intensiteit van het zwaarteveld, de kromte- 
straal in den top van den meniscus en h het verschil der drukkin- 
gen aan de twee kanten van het oppervlak, gemeten als een kolom 
der vloeistof, omgeven door het omringende medium. Is de druppel 
(of de bel) zóó klein, dat hij als bolvormig kan worden beschouwd, 
dan kan voor de halv« breedte r van dien druppel (of bel) 
worden genomen (de straal van de capillaire buis, waarin de vloei- 
stof opstijgt, ten minste wanneer er geen raudhoek is); zal echter 
de daarbij verkregen benadering groot genoeg zijn * *), dan moet de 
straal zóó klein worden genomen, dat meestal de relatieve nauw- 
keurigheid der meting van dien straal ver ten achteren staat bij 
die, welke bij de meting van h kan worden bereikt, terwijl het 
natuurlijk wenschelijk is, If en h met dezelfde i'elatieve nauw- 
keurigheid te kennen. Daarvoor is het noodig de waarnemingen aan 
niet al te kleine druppels of bellen te verrichten, waardoor dan 
tevens het aaiibrengen van een correctie, wegens afwijking der bol- 
vormigheid, noodzakelijk is ’). 
Ó De relatieve fout is van de orde waarin k 
(Pi — 
(zie forni. 2). 
*) jBy kan ook rechtstreeks door een optische meting worden bepaald (zie H. 
SiEDENTOPF, Diss. Göttingen, 1897). Ook kan men i?,, door metingen op pbotograpbieen 
bepalen (zie b.v. A. Ferguson, Phil. Mag., (6), 23, 417, 1912). Een hooge nauw- 
keurigheid wordt daarbij echter niet bereikt. 
