209 
Langs een eaotUclioncbuis stond de wijde bnis in verband met een 
met kwik gevniden, verstelbaren trechter; dooi’ dezen trecli ter lang- 
zaam naar boven te selmiven, neemt men zeer gemakkelijk de 
oogenblikken waar, waarop eei’st /i, daarna H een maximum bereikt ‘). 
De maximumwaarden van /t en // bleken in hooge mate afhankelijk 
te zijn van de langzaamheid met welke de druppel gevormd werd. 
Uit deze proeven volgt dus geen bepaalde waarde voor de op[)er- 
vlaktespanning kwik-lueht. Zoo werd gevonden, voor een druppel 
die zeer lang aan de lucht was blootgesteld geweest, /<„,'= 0,490 
(bij < = 17°, 3), waaruit volgt, met behulp van form. (4) (ji, — = 
= 13,55, g = 981) 
0— 0,355 (1 +0,074 0,006) = 379, 
terwijl dadelijk na vorming van een nieuwen druppel werd waar- 
genomen = 0,592, dus 0 = 454. 
Zoo werd ook gevonden, bij een proef waartiij het oversiroomen 
van het kwik 1 min. ongeveer na verversching van het op[)ervlak 
geschiedde', //,„= 0,708 (bij 18°, 2 C.), zoodat (form. 11) 
0= 513 (1-0,102- 0,004) = 459, 
terwijl voor een druppel, die pas na een half uur overstroomde, 
0,659 was, dus 0 = 423; na een paai- uren werd zelfs waar- 
genomen //,„=0,619, 0 = 393.’) 
0 Het maximum van h neemt men gemakkelijk waar, cioor gebruik te maken 
van een micrometer met verschuifbaren draad ; de vaste liorizontale draad I van 
bet draadnet wordt dan op den meniscus in de wijde buis, de beweegbare (horizontaal 
gestelde) draad II op den meniscus in de nauwe buis ingesteld. Bij langzaam op- 
schroeven van den trechter (dien men eerst zoover naar boven heeft geschoven, 
dat het kwik als een bijna halfvormige meniscus boven de nauwe buis uitsteekt), 
of door druppelsgewijze bijgieten van kwik, ziet men, terwijl I en 11 langzaam 
stijgen, den afstand 1 — II langzaam toenemen en een grootste waarde bereiken. 
Daarna stijgen I en II nog, maar de afstand I— II neemt weer af. Meteen ziet men 
den druppel boven de nauwe buis hoe langer hoe meer uitpuilen, den halven bol 
duidelijk overschrijden en dan vrij plotseling snel aanzwellen en over den rand der 
buis heenstorten; fegelijkertijd daalt dan het niveau I zeer snel, zoodat H een 
maximum heeft bereikt. 
*) Dit verminderen van de oppervlaktespanning van aan lucht blootgesteld kwik 
werd reeds door Quincke waargenomen (Pogg. Ann’, 105, 1, 1 858). Ook Grünmach 
(A nn. d. Phys , 28, 247, 1909; methode der capillaire golven) vond een veel hoogere 
waarde van tr bij versche oppervlakken = 491 ,2 bij 18° ong.) dan bij oppervlakken, 
die een half uur aan de lucht waren blootgesteld geweest (o- = 405,0). Zie overigens 
WiNKELMANN, loC- cit., p. 1168. 
Vluchtige dampen in de lucht blijken de oppervlaktespanning van bet kwik ook 
sterk te verlagen; hot was b.v. voldoende bij de proeven van § 6 een met benzine 
of alcohol gedrenkt vloeitje in de nabijheid van den vrijwel halfbolvormigen druppel 
te brengen, om dezen dadelijk te laten overvloeien. 
