211 
Hier ook was de waarde van Hm in hooge mate afhankelijk van 
den tijd, die bij de vorming van den druppel verliep; de grootste 
waargenomen waarde was Hm = 1,230, waaruit volgt 
427 (1 + 0,028 — 0,003) = 438 
Werd de buis tot geringer hoogte gevuld en verder aan zich zelf 
overgelaten, dan zag men den druppel toch lioe langer hoe sterker 
uitpuilen en ten slotte bezwijken, ten gevolge van de vermindering van u. 
9. Wordt in een capillaire buis, waarin een vloeistof opstijgt, 
druk uitgeoefend met een samengeperst gas, zoodat de meniscus 
naar beneden wordt gedrukt, totdat onder aan de capillair een 
gasbel wordt gevormd, dan blijkt die gasbel te ontwijken bij een 
bepaalde maximumwaarde van het verschil tusschen den gasdi'iik 
en den hydrostatischen druk San hef ondereinde vari de capillair. 
Uit dit maximale drukverschil kan de oppervlaktespanning der 
vloeistof (in aanraking met het gas) worden afgeleid '). 
Het verschijnsel is volkomen van denzelfden aard, als het in ^ 5 
beschrevene, en de theorie kan op dezelfde wijze worden ontwik- 
2 
keld ’)• Stelt H het bedoelde drukverschil voor, terwijl h = — weer 
kR^ 
de capillaire druk voorstelt in den top van den meniscus en y de 
hoogte van de bel, dan is, zooals in § 5, H = li y, en aangezien 
k en ook positief zijn, vindt men in dit geval dezelfde formules 
1 als in § 5 terug '). 
Ook h bereikt in dit geval een maximum, wat eveneens als 
! grondslag voor een bepaling der oppervlaktespanning gebi'uikt zou 
I kunnen worden; daaibij zou dan weer form. (4) gelden. De meting 
j van H is echter eetivoudiger dan die van h, en dus praktisch boven 
I deze te verkiezen. 
I 
10. Verscheidene onderzoekers hebben oppervlaktespanningen 
afgeleid enkel uit metingen, aan druppels verricht, dus zonder drnk- 
waarneming. “) In ’t geval van kleine di'uppels wordtdan de oppervlakte- 
spanning dus afgeleid uit de afwijking van den bolvorm; daarbij 
b Deze methode werd het eerst toegepast door Simon (Ann. d. ch. et d. phys., 
(3), 32, 5, 1851), die zonder voldoende bewijs aannam, dat het maximale druk- 
verschil de capillaire stijghoogte bepaalt, wat slechts voor zeer nauwe buizen juist 
is. De methode van Simon werd later door verscheidene andere onderzoekers ge- 
bruikt (zie WiNKELMANN, I.C., p. 1162). 
b Zie ook E. Sghrödinger, Ann. d. Phys., (4), 46, 413, 1915. 
*) In overeenstemming met de door Sghrödinger, 1 c., gevondene. 
b Zie WiNKELMANN, loc. cit., p. 1160. Zie, ook J. E. Verschaffelt et Gh. Nigaise, 
Buil, Acad. de Belg., 1912, p. 192. 
14 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXVI. A". 1918/19. 
