300 
Om de driephasendcukkiiigen nauwkeurig te kunnen bepalen, heb 
ik om de proef buis een wijd cilindrisch, aan het benedeneinde ver- 
nauwd vat gebracht, waarin alcohol door middel van vertikaal 
bewegende loodplaten werd geroerd ; de verwarming geschiedde 
electrisch ; afkoeling werd verkregen door inbrengen van vast 
koolzuur. Bij de waarnemingen bij klein volume bleek nu, dat de 
maximale tem|)eratuur, waarbij de verbinding naast gas bestaan kan, 
ca. 18° is. Bij deze temperatuur ligt het quadrupelpunt ; de druk is 
ca 52 atmosferen. In dit punt treedt snijding op \'an de driephasen- 
lijnen S (verbinding), L, (koolznurrijke vloeistof) en G (gas), welke 
bij temperaturen beneden het quadrupelpunt stabiel is en niet boven 
het quadrupelpunt verlengd kan worden, S -|- L, G, welke in 
de buurt \an liet quadrupelpunt een snel met de temperatuur toe- 
dp 
nemende waaide van vertoont, Ij, + L, -1- G, welke boven het 
quadrnpelpnnt stabiele evenwichten aangeeft, maar ook beneden het 
quadrupelpunt gemakkelijk te bepalen is ; deze evenwichten zijn 
dan , echter metastabiel ten opzichte \'an de \'aste phase. De vierde 
di'iephasenlijn S -|- ^jj -j- L, beweegt zich van het quadrupelpunt 
snel naar hoogeren drnk. De ligging der driephasenlijnen is aange- 
geven in fig. 1 met de bovenaangegeven letters ; de quantitalieve 
gegevens zijn in label J samengenomen; ze zijn verkregen met twee 
mengsels ; het ééne bevatte een groote, het tweede een kleine over- 
maat koolzuur ; de bepalingen, met beide mengsels verricht, stemmen 
zeer goed overeen. Aan de hand van de figuur zullen de in het 
begin van deze paragraaf beschreven verschijnselen duidelijk zijn. 
Zoolang er gas aanwezig is, kan de xaste verbinding alleen beslaan 
bij drukkingen, welke hooger zijn dan de driephasenlijn SL^G. De 
bepalingen van Dittk, welke zoowel in de figuur als in de tabel 
zijn aangegeven met de letter D, blijken merkbaar van de mijne 
af te wijken ; alleen in de buurt van 0° komen de waarnemingen 
vrijwel overeen. Het maakt den indruk, dat Ditte de punten heeft 
bepaald, waar zich bij drnkverhooging vaste stof vormt en dat door 
vertraging der transformatie L -)-■ Gr ^ S de drukkingen veel te 
hoog gevonden zijn, hoewel Dittk vermeldt, dat hij de drukkingen 
waarnam, waarbij de gasontwikkeling ophield. In dit opzicht zijn 
de verschijnselen weer in volkomen analogie met het systeem zwa- 
velwaterstof-water, waar Cailektet en Bordet’s waarnemingen analoge 
afwijkingen van de mijne vertoonen ’)• Dittk maakt echter voor zijn 
waarnemingen geen aanspraak op groote nan wkenrigheid ; hij zegt, 
q Deze Verslagen 19 . 1060, fig. 2 en tabel op 1062 (1910/11). 
