442 
waarin C kan ontwikkeld worden voor liet geval, dat de aantrek- 
king tussehen de moleculen met den afstand varieert volgens eene 
wet ?’-(?+!) (potentieele energie evenredig aan In Meded. N“. 36 
zal de ontwikkeling gegeven worden van de twee volgende termen 
dezer reeks voor de krachtwetten 7 '—^ en 
Nadat met deze berekeningen reeds een aan vang gemaakt was, 
is liet tielang van het theoretische onderzoek naar C verhoogd door 
de opmerking van Holst '), die uit de onderzoekingen betreffende 
de compressibiliteit tot het besluit kwam, dat voor stoffen als water- 
en ammoniak, waarvan de moleculen een electriscli bipool moment 
bezitten, in het onderzochte temperatuurgebied C negatief is, terwijl 
voor normale stoffen C [lositief gevonden wordt. Uit eene berekening 
van C voor bipoolmoleculen, en vergelijking van die uitkomst met 
b.v. die voor moleculen als in deze mededeeling zijn beschouwd, 
of met die voor quadrupoolmoleculen, zal moeten blijken of het 
afwijkende gedrag van C voor de genoemde stoffen inderdaad aan 
hef electrische bipoolmoment van het molecuul moet toegeschreven 
worden. De berekening van C voor liipool- en quadrupoolmoleculen 
is intusschen tot later uitgesteld moeten worden. 
^ 2. AJieidmg mm eejie algeineene uitdimkkmg vooi' deii derden 
virinalcoëfficie/it voor stoffelijke pimten, die centrale krachten op 
elkander xdtoefmien. Deze afleiding sluit zich aan bij de afleiding 
van den tweeden viriaalcoëfticient voor dit geval, gegeven in Leiden 
Suppl. N“. 246 § 5, waarheen voor de methode en voor de reeds 
aldaar gebruikte notaties verwezen zij. 
Bepaling van de macrocomplexie : 
Zie 1. c., waarbij in uitbreiding van (23) aldaar, de 7i^^ moleculen 
in dvpln\ nu worden onderscheiden in : 
enkele moleculen (met geen ander molecuul binnen hun 
werkingssfeer), 
moleculen behoorende tot paren met een ouderlingen afstand 
tusschen en i\ -f- di\, 
moleculen behoorende tot paren met een ouderlingen afstand 
tusschen en r, -f- d'>\} 
enz., 
moleculen behoorende tot drietallen, waarin de onderlinge 
’) G. Holst. Leiden Suppl. N®. ilf. Deze Verslagen XXV (Jan. 1917), p. 1061. 
Holst wijst daar ook op het belang van de kennis van het gedrag van C voor 
bepalingen van het moleculairgewicht uit de gasdichtheid, vergel. ook H. Kambb- 
LiNGTi Onnes en W. H. Keesom. Die Zustandsgleichung. Leiden Suppl. N". 23, 
§§ 77-80. 
