491 
is. Een kosmiscli lichaam, plotseling tot zoo hooge temperatn in- 
gébracht, zal niet in evenwicht zijn. Het zal adiabatisch uitzetten, 
en tengevolge van deze uitzetting af koelen. Meestal wordt als hootd- 
reden voor de afkoeling van de ster het warmteverlies door uit- 
straling opgegeven ; manr de afkoeling door adiabatische expansie 
is veel belangrijker. In eerste benadering i.s dns \an de uit- 
straling af te zien. Eveneens wordt daarbij de zwaartekracht ver- 
waarloosd, die de ex|)ansiekracht eenigszins verzwakt ; te meer is 
dit veroorloofd, daar zij voor een grooter of kleiner deel door den 
stralingsdruk gecompenseerd zal worden. Wij onderstellen dal alle 
veranderingen homocentrisch plaats vinden. 
Een volnmeelement op afstand van het middelpunt, lievindt zich 
door de expansie na een tijd t op een afstand r = -f- L. Dan is 
1 dp 
df Q dr 
Een volnmeelement i\di\dni verschuift naar den afstand ?• en wordt 
r^drdiv. Daardoor verandert de dichtheid: 
Qa dr 
dr. 
Daar de verandering adiabatisch plaats vindt, blijft steeds 
= constant, of p = Gonst. X 
^ _ Pp! (PPIP , 
dt- Q, ^ dr 2 G Pd y dr 
Door den index 0 zijn de toestanden op den tijd 0 aangeduid, die 
dns nog een functie van r zijn. Wij duiden met den index 00 den 
toestand voor t = 0 en /■ — 0,‘dns in het centrum, aan en stellen 
dan wordt 
d’A _ ^ T Po dy 
dt^ 2 Pd dr 
Dan is <t een constante voor dezen gasbol, \’an de dimensie Zv'* 7'"-; 
zij is volgens p = o ZZ 7’ (Z/= gasconstante) evenredig met de tempe- 
ratnnr in het centrum en heeft de beteekenis van het kwadraat van 
de voortplantingssnelheid van isotherme evenwichtsverstoringeu in 
het centrum. En d een dimensieloos getal, dat in het centrum = 1 
is, een functie van r, die het verloop in den begintoestand van het 
centrum naar buiten aangeeft. De bewegingsvergelijking wordt nn 
32* 
