498 
Daar de massa bij deze hooge gloeihitte sterk gedissocieerd zal zijn, 
zijn de eerste waardeji dicliter bij de waarheid, dan die voor fi = 50. 
Er blijkt uit, dat een jSIova op het ooyenblik van givotste helderheid 
niet sleelits in lichtkracht, maar ook in straal en volume een veel 
)'emsachtiger lichaam is, dan de zon. De voorstelling, dat een nieuwe 
ster ontstaal, doordat eeu donker lichaam van de grootte van onze 
zon, dus eeu gewone afgekoelde dwergster, plotseling tot kolossale 
temperatuur stijgt, is met deze berekeningen in strijd ; \ oor R = 7.10*", 
de straal van onze zon, zou bij p = 50 en de waargenomen A de 
temperatuur slechts 1000° worden; voor 7’=10" zou de J 10 maal 
grooter zijn, dus de tijd, waarin de ster haar licht verliest, 10 
maal kleiner worden. 
Deze uitkomst stemt overeen met de waarde 0",011 voor de parallaxe 
van Nova Persei, door Kapteyn afgeleid uit de onderstelling, dat de 
nevelringen, die een half jaar later gefotografeerd werden, door 
gereflecteerd sterlicht ontstonden. Dit geeft een lichtkracht 10000 maal 
grootei' dan van de zon; daar de intensiteit van de oppervlaktestraling 
niet veel anders was, dau bij een gewone witte ster — Hektzsprüng 
vond bij Nova Aquilae een gelijksoortige intensiteitsverdeeling als 
bij a Aquilae*) — moet de s( raai van de Nova verscheidene tientallen 
maal de straal van de zon geweest zijn. 
Wanneer onze interpretatie van de donkere lijnen in het spectrum 
juist is, die de heldere lijnen steeds aan de v iolette zijde begeleiden, 
dan vindt men daaruit ook een groote waarde voor R. De snelheid, 
waarmee de buitenste deeltjes zich naai' ons toe bewegen is R^f/dt- 
Dp het tijdstip, dal het licht 2 grootteklassen gedaald is, was '^t/Adt = P 
dus R^'tldi = AR = R. Voor R = de straal van de zon 
zou dit 1,7 K.M. worden.* De waargenomen verfilaatsing van de 
donkere lijnen was zoo veel als met eeu snelheid van 70ü K.M. 
overeenstemt. De werkelijke snelheid moet echter kleiner zijn, omdat 
de absorbtielijn voor een deel door de aangrenzende breede emissie- 
liju uitgewischt wordt; neemt men aan, dat zij omstreeks 100 of 
200 K.M, is geweest, dan vindt men voor R een bedrag van 60 
of 120 maal de straal van de zon, dus weer een waarde van 
dezelfde orde van grootte. 
De Novae in hun eerste grootste helderheid bezitten dus het 
karakter van reuzensterren ; zal hun massa niet buitengewoon groot 
zijn, dan moet hun dichtheid leeds gering zijn vóór de expansie. 
De hier gevonden betrekking tusschen T, R en A kan daaromtrent 
niets leeren, omdat zij de dichtheid niet bevat. Een andere aan- 
•) Astronomische Nachrichlen Bd 207. Nr. 4950. 
