520 
meer. In de area frontalis agranularis of veld 6 is de dichtheid 
bij den Mensch slechts liJ, tegen 1136 of 10.2 maal meer bij 
den door Mayer onderzochteii chimpanse '). 
Daar nu hel gelieele schoi-soppervlak bij den Chiinpanse, volgens 
de metingeii van Brodmann^) ongeveei' een derde van dat bij den 
Mensch is, <ie regio praecentralis (het vierde en het zesde veld) 
van den Chiinpanse ongeveer twee derde van, de area striata 
ongeveer gelijk is aan die bij den Mensch, moet, volgens deze bepa- 
lingen, worden aangenomen, dat het absoluut getal der zenuwcellen 
in de cerebrale schors van den Mensch veel geringer is dan bij den 
Chiinpanse; het grootst is het verhoudingsgetal in de area striata 
(7, tegen 6 in de regio praecentralis). Aangezien evenwel de 
menschelijke hersenen functioneel zeker meer gecompliceerd (wat 
men gewoonlijk noemt hooger ontwikkeld) zijn, zou aldus blijken, 
dat niet het getal der neuronen, doch de menigvuldigheid hunner 
onderlinge verbindingen, welke vooral het interstitium vormen, aan 
die meer gecompliceerde (hooger) verrichtingen beantwoordt. 
In het gedeelte van den gyrus frontalis superior, dat behoort tot de 
area frontalis agranularis of het zesde veld van Brodmann, heb ik de celdichtheid 
in de diepste helft der derde laag en evenzoo in de diepste helft der vierde laag 
van het gedeelte van den lobus occipitalis, dat beantwoordt aan de area striata of 
Brodmann’s zeventiende veld, geschat naar de teekeningen (Tafel I, Kig 2 en Tafel II, 
Fig. 4), namelijk naar de verhouding tusschen de overige, door Hammarberg ge- 
teekende en tevens berekende dichtheden. Aldus werd ook de celdichtheid der on- 
beduidende eerste laag in het gedeelte van den gyrus centralis anterior, dat be- 
hoort tot de area gigantopyramidalis of het vierde veld van Brodmann, geschat. 
Hammarberg berekende het getal der cellen per inhoudseenheid uit 10 op elkander 
volgende doorsneden, ieder van 0,01 m.M. dikte of 5 doorsneden van 0,02 m.M. 
dikte, Mayer daarentegen uit slechts een enkele doorsnede van 0,01 m.M. dikte. 
Daar ook stukken van cellen worden medegeteld moet naar de laatste methode 
het getal iets grooter uitvallen. Te oordeelen naar Hammarberg’s teekeningen kan 
het verschil evenwel niet aanzienlijk zijn. 
K. Brodmann, Neue Forschungsergebnisse der Grosshirnrindenanatomie, mit 
besonderer Berücksichtigung anthropologischer Fragen. Gesellsch. Deutscher Natui - 
forscher und Aerzte. Verhandlungen 1913. Leipzig 1913, p. 9, 22 en 25. 
Het hersengewicht van den onderzochten chimpanse bedroeg slechts 295 gram; 
het gemiddelde in den volwassen staat kan men op circa 400 gram stellen. De 
verhouding der schorsvlakken tot die bij den Mensch kan dus wel iets gunstiger 
worden. Met hooger hersengewicht zou de celdichtheid van den chimpanse ook 
evenredig minder geworden, het getal der cellen dus gelijk gebleven zijn. Wel is 
de schors bij den Mensch zeker iets dikker, waardoor de werkelijke verhoudings- 
getallen kleiner moeten zijn dan de berekende. 
