qeforceerden en géén vrijen, ongedwongen toestand voorstelt. ’) Nu is 
bf, nagenoeg = h]c> zoodat wij kunnen stellen; 
V , ^ bg = ybk, 
waarin niet ver van de eenheid verwijderd zal zijn. Stellen 
• wij 4/4 = na, dan wordt (1); 
_ («— 2K _ 
wanneer wij de aantrekking in hel kleine volume Vi, = ta^ 
stellen. Hierin zal s(j>l) iets meer van de eenheid verschillen dan 
27 ,, 
y, zoodat sj>y zal zijn. Voor at-bk kunnen wij nu verder 
O A 
schrijven, waarin ). slechts weinig kleiner dan 1 is, zoodat wij ten 
slotte verkrijgen, wanneer = d wordt gesteld: 
27 
Q, :^in-\) — Rrk, ....... ( 1 «) 
waardoor Qg kan berekend worden als A en a, derhalve ook n, 
en T]g bekend zijn. Maar aangezien wij bij H,, N^, O, etc. de waar- 
den van A niet kennen ; daarentegen wel benaderd die van Qg, zoo 
zullen wij den omgekeerden weg volgen, en lie\'er n uit bereke- 
nen. Wij kunnen dan zien of de zoo berekende waarden van \ A 
inderdaad van de verwachte grootte-orde zijn, vei'geleken bij de 
reeds bekende waarden van \/ A bij nabijliggende elementen van 
het periodiek systeem (zie Tabel II). Wij verkrijgen dan: 
4 
n =r 1 H O—, 
27 Tk 
dus 
4A = al 1 1 1, 
' 27 tJ' 
wanneer voor R gezet wordt 2, de waarde in Gr. kal., waardoor 
wij dus nu ook Qg in Gr. kal. uitgedrukt kunnen laten. De waarde 
1) Hierbij is ook ondersteld dat brj niet = 4m is, wanneer m het werkelyke volume 
der moleculen voorstelt, maar eenvoudig = m zelf. Volgens de nieuwere beschou- 
wingen is dit laatste theoretisch minstens evengoed te rechtvaardigen als de vroegere 
onderstelling b,j — 4w, welke speciaal op botsingen van m.alhematische bollen, en 
niet van werkelijke moleculen (welke heel wat van den bolvorm kunnen afwijken, 
bv. de langgerekte moleculen der koolwaterstoffen) betrekking heeft. Trouwens 
wanneer men langs anderen weg de werkelijke grootte der moleculen berekent, 
dan vindt men hiervoor altijd waarden, welke met bic bg), uit Tk en be- 
rekend, overeenstemmen, en niet met ^/^ bk- Men vergelijke hiervoor o a. mijn 
Artikel in Deze Verslagen van 31 Oct. 1914, speciaal p. 8“26 (midden) en de Noot 
op p. 825—826. 
