584 
een smalle dorsale stiook in ontwikkeling achtergebleven tengevolge 
van den bovenmatigen gi-oei in de breedte van de linkerzijde, die 
daai-bij het ventrale gebied der rechterzijde gaat innemen. 
Al monden de eerste J4 of 15 kieuwspleten der larve nu ook 
aan de topogniphische rechterzijde nit, zij blijven morpkologisch tot 
de linkerzijde belmoren. Eerst in de volgende periode, die der meta- 
morphose, groeit ook de i'echtei'zijde in de breedte en dringt zij de 
linkerzijde en daarmede ook de kieuwspleten allengs terug naarden 
kant waar zij behooren. 
Eerst nn ontstaan ook de rechterkienwspleten, die vóór dien tijd 
in hun optreden verhinderd werden door het opdringen der linkerspleten. 
Bij eene schroefvormige beweging met draaiing van rechts naar 
links verliest een dergelijk optreden der kieuwspleten zijn vreemd- 
soortigheid. De secundaire mond der larve neemt water op dat, door 
ti-ilharen voortbewogen, nit de kieuwspleten wegvloeit. Opdat iiu de 
kieuwspleten der lijdteizijde niet water zonden opnemen, in plaats 
\ an het te laten weg\ loeien, moesten zij verhuizen ’) naar de topo- 
graphische mediaanlijn of heler nog naar de topographische rechter- 
zijde van het lichaam. 
In mijne \erhandeling van 1914 werd leeds uiteengezet, dat de 
bewegingswijze dei' jonge larve niet alleen het ontstaan van den 
mond aan de linkerzijde, maar ook hel vreemdsoortig optreden der 
kienwsplelen kan verklaren. Ook werd aangevoerd, dat zulk eene 
bewegingswijze hel bovendien begrijpelijk maakt, dat het gehoor- 
orgaan (evenwichtsorgaan) kon verloren gaan, omdat bij voldoende 
snelheid de as van een draaiend lichaam stabiel is, terwijl men bij 
zulk eene bewegingswijze ook niet kan verwachten, dat zich de 
aanleg van het oog tol een gecompliceerd beeldvormend apparaat 
zonde kunnen ontwikkelen. 
Ik was toen niet bekend met de kritiek die Adam Sedgwick van 
de verklai'ing der asymmetrische ligging van den mond had 
geleveid in het derde deel van zijn leerboek, verschenen in 1909. 
Zij is verscholen in het hoofdstuk ovei‘ de Echinodermen, bij welke 
de mond symmetrisch in de ventrale middellijn ontstaat, om vervol- 
gens naar de linkerzijde te veiliuizen. 
Erkennend dat dit geval van secundaire asymmetrie verschilt van 
het verschijnsel bij Amphioxns, waar de mond primair asymmetrisch 
M De verhuizing van een mediaan aangelegd orgaan naar de linkerzijde is niet 
zonder analogie; zij komt b v. voor bij het hart en de maag van den mensch. 
Daar de zenuwen dezer organen van beide lichaamshelften afkomstig zijn, blijkt, 
ook zonder hunne ontwikkelingsgeschiedenis, dat zij oorspronkelijk mediaan moeten 
gelegen hebben. 
