phospliorzLiur, welke deel uitmaakt van het uitgevoerde djatihout, 
mag als een werkelijk verlies aaugemerkt worden. Van 1903 tol 
en met 1915 werden van Java uitgevoerd 598846 M®, die bevatten 
1.083743 K.(t. phosphorzuur, hetgeen neerkomt op een jaarlijks 
verlies van 83365 K.G., eene bagatel in vergelijking met de reus- 
achtige hoeveellieden, die met het slib der rivieren in zee atgevoerd 
worden. 
Zooals reeds 0 [)gemerkt, staat de behoefte van den djati-l)oom aan 
phosphorzuur, in schrille tegenstelling tol het feit, dat hij met eiken 
grond — voor zoo\'er dit zijne cbemische samenstelling betreft — 
genoegen neemt. Het lag voor de hand, met het oog op de steen- 
aclitige afscheidingen, te veronderstellen, dat het optreden van djati 
kapoer in verband met de geaardlieid van den bodem moest staan. 
Thomas Hoksfikld, die er zich het eerst over heeft uitgelaten, was 
van meerling, dat de schrale kalkhoudeude terreinen de beste boomen 
M Betrouwbare cijfers beslaan in dit opzicht niet en zullen evenmin in atzienbaren 
tijd te verkrijgen zijn, maar om aan te toonen, om welke kwantiteiten van 
phosphorzuur hel gaat, kunnen de volgende gegevens dienen. Volgens L. Rutten 
worden uit het Serajoegebied op Java jaarlijks afgevoerd + 9600,000,000 K.G. 
slib. (Over denudatiesnelheid op Java. Verslag gewone Verg. Wis- en Natuurk. 
Afdeeling K. Akad. v. W. 26. Amsterdam 1917/18, blz. 930 tabel). Volgens Jul. 
G. Mohr (Over het Slibbezwaar van eenige rivieren in het Serajoedal. Meded. 
uitgaande van het Departem. van Landbouw N®. 5. Batavia 1908, blz. 79) bevat 
dit slib gemiddeld 0,753% P-O^, zoodat aan het bovengenoemde gebied jaarlijks 
72,288000 K.G. phosphorzuur onttrokken worden, hetgeen beteekent 267,7 KG. 
per hektare. Tegenover dit bedrag is het verlies der gronden der djatibosschen 
door het onttrekken van hout van 1,72 K.G. per H.A. van geen beteekenis. Het 
verlies aan phosphorzuur, dat het land door het denudatieproces ondergaat, bestaat 
slechts in schijn, aangezien het slib, dat rijker aan P^O® is, dan het oorspronkelijke 
gesteente en door middel van irrigatiewerkeu op de sawahs gebracht wordt of 
bezinkt op lage landen bij overstroomingen, aan de gronden P^Ü» toevoert en dus 
rijker maakt. (L. G. den Bercïer, Landbouwscheikundige onderzoekingen omtrent 
irrigatie op Java Delft 1917. Proefschrift, blz. 82, 83, 97, 98). Zoo werden gevonden 
in de Kali Samiran; slib 0,051, 0,055, 0,043, 0,048 ^/o P"0'' (bh- 82), daarentegen 
in de grond van Bolgi slechts 0,022 en van Kolpandjong 0,017% P^O^ (blz. 85), 
het water van die rivier bevat slechts sporen. 
Serajoe-gebied ± 2700 □ K.M., Java + 125,500 □ K.M. jaarlijks 2621,534815 
K.G. P20L 
2) Zeer veel kieskeuriger is Tectuna ten opzichte van de physische gesteldheid 
van den grond. Zij vereischt, zooals D. Brandis in ronde woorden zegl; „perfect 
drainage and dry subsoil” (t.a.p. blz. 358). 
De onttrekkingen van phosphorzuur aan den grond van Java is reusachtig te 
noemen in verband tot hetgeen in gematigde streken is bekend geworden. Zoo 
onttrekt de Elbe aan Bohemen jaarlijks l^s niillioen kilogrammen P^O^ volgens 
Breiteslohner (Verhdlg. k. k. geolog. Reichsanst. Wien 1876, blz. 175), hetgeen 
slechts een verlies van 0,031 K.G. per H.A. beteekent. 
