648 
Over een soortgelijk verscliijnsel bij liooge temperal uur heeft in 1905 1’. Lenard >) 
eene enkele waarneming medegedeeld. Hij vindt n.1. dat bij de gloeiing van kalium 
boraat in een vlam, zoo goed als al het kalium uit de parel verdampt wordt en 
boorzuur terugblijft. 
Merken we voorts op, dal onze proefnemingen met glas reeds gedaan waren, 
toen ons het artikel van E Anderson en R. J. Nestell") in handen kwam, waarbij 
proeven werden medegedeeld over de vervluchtiging van alkali-oxyden uit cemenl- 
materialen bij verhitting in een fletcheroven op + 1300°. 
Deze proeven zijn natuurlijk zeer luw en invloeden van de verbrandingsgassen 
van den gebruikten brander kunnen ' een rol spelen, wat ook uil hun waarnemingen 
tot op zekere hoogte blijkt. Maar overigens kan men door hun resultaten de onze 
bevestigd zien. Merkwaardig is, dat zij ook nog proeven gedaan hebben uiet 
veldspaalh, dus met een materiaal, dat in vergelijking met hun andere proeven 
met cement-materialen een ondermaat aan CaO tegenover het SiO^ gehalte bezit. 
Daarbij was de vervluclitiging al zeer gering. De verdamping van K 2 O werd bij 
hun proeven pas merkbaar na toevoeging van 50% CaO. Nu zijn wij veel hooger 
in temperatuur gegaan. Al gebruikten wij silicaten, arm aan CaO, zoo heeft toch 
nog vervluchtiging van hel alkali plaats. Maar dit gaat moeilijker naar mate meer 
alkali uil het glas ontweken is; dit nu is van groot helang voor de beschouwing 
van hel sub D vermelde proces. 
D. Ueactie tu.'^schen het awl/rnain en het g/a.s. 
We zagen, dat uit het glas een geinakkeüjU snbüineerbaar in 
water oplosbaar metaal vrijkomt. Dit kan niet anders dan kalium 
ot' (en) nati-ium zijn. Na het openen aan de lucht toont men op den 
wand met beliul[) der vlam-spectra en microchemisch vrijwel niets 
anders dan K^O, en WO^ aan. 
We hebben getracht het i\\k'A\\-ineAaal van het uit de gefraction- 
neerde veidam|)ing \'an het glas afkomstige alkali-n,r//f/g te scheiden, 
door reeds in vacno het metaal door geschikte verwarming naar 
een afzonderlijke, koude plaats (een daartoe aangebracht glazen 
aanhangsel) te sublimeeren. Dit 'gelukt echter niet, het alkali-metaal 
verdampt, maar condenseert grootendeels niet meer. Het lost in het 
overige aanslag op. 
Dit noodzaakte ons daarom de volgende indirecte bepalings-methode 
toe Ie passen. 
In den ballon A (fig. 3) was een gestel gesmolten, waarbij over den kF-draad 
zich een glas-capillair geschoven bevond. Aan deze lamp waren twee zijbuizen 
aangebrachl, waarvan de eene u, een met gasvrij water gevuld bolletje g (met 
ingesneden capillair-einden) bevatte, terwijl de andere b via een in vloeibare lucht 
gedompelde (7-vurmige buis h en een kraan d naar de TöPLER-pomp i leidde, 
waaraan tevens een GAióDE-pomp ter evacueering geschakeld kon worden. 
Men laat nu eerst lamp A in vacuo branden, terwijl h in vloeibare lucht 
b P. Lenard, Ami. d. Phys. (4) 17, 204 (1905). 
5) E. Anderson and R. .1. Nesïell, Journ. Ind. a. Engen. Chem. 9, 253 (1917). 
Zie ook W. H. Ross and A. R. Merx Ibid. 9, 1035 (1917). 
