673 
concentratie en grensvlaklading moge regelmatig z,ijii, die Inssclieii 
laatstgenoemde en kleefkans is wel niet discontinu, maar hij ver- 
andert toch tweemaal zeer rapide van karakter. Wanneer dus in 
onze fig. 2 de punt-streeplijn de kritische potentiaal weergeeft voor 
het onverdunde sol, dan toont die tig. tevens hoe moeilijk het is 
de kleefkans te \-erhoogeii, wanneer dat ter compensatie van een 
verkleinde botsingskans vei-eischl woialt, althans hoe groote verlaging 
der contactpolentiaal daartoe eerst bewerkstelligd moet woialen. 
Vergelijken wij speciaal het gedrag t. o. v. een tweewaardig kation. 
De grenswaarde is betrekkelijk klein (of zij bij As^Sj en Au in 
verschillende mate gering is t. o. v. de geadsorbeei’de hoeveelheid 
weten wij niet; wij nemen voorloopig aan dat te dien opzichte geen 
principieel verschilpunt aanwezig is), daardoor zal bij vermindering 
der sol-concentratie de geringere geadsorbeerde hoeveelheid zich kunnen 
doen gevoelen in de grenswaarde in den zin eener verlat/ing. De 
verkleinde botsingskans eischt echter een \erhoogde kleefkans, dus 
een verlaagde contactpotentiaal of een verlioo<]de electi'olytconcenti'atie 
d.i. grenswaarde. Nu is de contactpotentiaal gevoelig voor de con- 
centratie van een Iweewaai'dig ion. Maar dan komt het verschil : bij 
het As^Sj verandert de kleefkans merkbaar met de contactpotentiaal, 
dus met kleine verandering der electroly tconcentratie ; bij liet goud 
tlaareiitegen wijzigt de contactpotentiaal voor waarden beneden de 
kritische weinig aan de kleefkans. Terwijl bij het As^Sj sol de 
concentratiewyy? overgecompenseerd werd door de verlagimj 
tengevolge der verminderde adsorptie, heeft bij het goudsol begrijpe- 
lijkerwijze de vergrootende tendens de overhand. Zelfs voor het 
Al''-ion is zulks nog het geval en eerst bij het capillair zoo buiten- 
gewoon actieve Th' -ion treedt een omkeering op. 
5. Uit het bovenstaande blijkt dus eenerzijds, dal de kritische 
potentiaal maar onder velerlei voorbehoud een constante is vooreen 
bepaalde gedispergeerde stofsoort; anderzijds komt voor den dag, 
hoezeer haar nadere preciseering aanleiding geeft tot de verklaring 
van verschijnselen, die zondei’ haar kennis onontwarbaar zouden zijn. 
Utrecht, Novendier 1918. van ’t Laboratorium. 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXVII. A". 191 8/1 9. 
44 
