700 
iiing gedragen vloeistof)’); in de derde groep vindt men methodes, 
waarin o enkel nit den vorm van den druppel (of bel) afgeleid 
wordt (meting van zekere afmetingen). Deze indeeling is algemeen 
en geldt ook voor groote dru[)pels en bellen; alleen is in dat geval 
de drnkmethode praktisch zonder belang, wegens de kleinheid der 
te meten drukken, tengevolge van de groote kromming in den top; 
zoo heeft dan ook de foinnule (13), welke de stijghoogte aangeeft in 
de as van een wijde buis met bekenden straal, geen praktische 
beteekenis. 
Van meer beteekenis zijn hier natuurlijk de meetkundige methodes, 
welke bestaan in het meten dei' coördinaten van de punten A of B 
van fig. 1, Q of R van fig. 3, en toepassing der formules (6), (7), 
(25) of (26). De toepassing dezer methodes stuit echter op het 
bezwaar, dat het moeilijk is die coördinaten nauwkeurig te bepalen. 
Het grootste praktische belang schijnen hier de gewichtsmethodes 
te hebben. Reeds G.'VY-Lussac heeft capillaire constanten afgeleid 
nit de meting van de ki-acht, welke noodig is, om een horizontale 
schijf, die met een oneindig uitgesti'ekt vloeistofoppervlak in aan- 
raking is geweest, boven dat oppervlak op te heffen ; die kracht 
is (afgezien van het gewicht der schijf): 
F—nr^Hgz — ‘ijr. rö ain (f,, . ..... (39) 
waarin c door de uitdrukking (22) te vervangen is (met I ~ r). 
3.a 
Daarbij zijn eenvoudige gevallen die, waar ff = — en in 
2 
dit laatste geval, dat alleen bereikt kan worden met een schijf, die 
volkomen door de vloeistof wordt bevochtigd, is de kracht een 
maximum. ’) 
h De methode der stijglioogtemeting iii nauwe buizen behoort zoowel tot deze 
tweede als tot de eerste groep. 
*) Vermeld in Laplace, Mécanique céleste, IV, 2e siipph au livre X. 
3) WiNKELMANN, p. 1148 en 1156. 
t) Dit maximum wordt eigenlijk reeds bereikt, even vóór dat de schijf tot de 
maximale hoogte (ordinaat van het punt Q, fig. 3) opgelicht is ; stelt men = ;r -|- s, 
4 
dan wordt P maximum, wanneer t = — -. Zoolang echter z slechts in tweede be- 
r\/k 
nadering bekend is, is deze omstandigheid zonder invloed op de in dit geval te 
gebruiken formule. 
Is er een randhoek i, dan kunnen cr en i beide uit twee waarnemingen worden 
berekend, b.v. één waai bij 9 = ‘-fr (dit is niet meer mogelijk wanneer i > - ), en 
2 2 
een andere waarbij de kracht maximum is, in welk geval ip x i- k 
zooals voor kwik, dan kan men ook het gewicht bepalen van een op een horizontale 
