710 
neerslag' (pag. 706). In dezen vorm blijkt liet zout veel minder goed 
werkzaam te zijn. Lampen, waarvan de ballon wand met zichtbare 
zoutkristallen bedekt is, zijn niet veel beter dan zulke, waarbij in 
hel geheel geen zout aanwezig is. Een dergelijk verschijnsel doet 
zich bij glas voor. Brengt men dit in poedervorm in geringe hoe- 
veelheid op den draad en laat men het naar den ballonwand over- 
distilleeren, dan oefent dit fijner verdeelde distillaat een dergelijke 
werking uit als NaCl, terwijl de gladde ballonwand zelf klaarblij- 
kelijk onwerkzaam is. Toch kan men niet algemeen zeggen, dat 
gekristalliseerde stoffen niet werkzaam zijn. Met gekristalliseerd 
en KCl' kon wel degelijk een gunstige werking worden waargeno- 
men, zij het dan ook niet evengoed als in amorfen toestand. 
In het algemeen blijkt het echter voor de ontkleurende werking 
van het zout van belang, dat dit zich in zeer fijn verdeelden toestand 
op den wand bevindt. Het is nu waarschijnlijk, dat de W deeltjes, 
welke met relalief groote snelheid van deji draad komen, eenigen 
afstand in het zout zullen doordringen en zich daar in uiterst dispersen 
toestand bevinden. Dat in een dergelijken toestand de licht-absorptie 
zeer gering kan zijn werd reeds door von Weimarn') bij kleurloos 
goudglas en goudkwarts en door Zsigmondy ’) bij kleurlooze colloïdale 
goud-oplossingen gevonden, terwijl von Weimarn') en Mc. Intosch 
en Edson^) er op gewezen hebben, dat kleurlooze colloidale oplos- 
singen kunnen ontstaan door snelle afkoeling van ware oplossingen. 
De deeltjes worden dan verhinderd groote conglomeraten te vormen. 
Reinders en Hamburger'^) hebben met behulp van den nltramikroskoop 
de uiterst dunne door verdamping ontstane metaal- en zoutlaagies 
onderzocht. Zij vonden bij CaF^ dat bij vele der volgende proef- 
nemingen gebruikt werd, het veld optisch leeg. Ook bij wolfraam- 
laagjes werd een optisch leeg veld gevonden, zoowel in het geval 
dat het W direct op den glaswand condenseerde, als in het geval, 
dat de wolfraamdeeltjes in een zout laagje terecht kwamen. Er 
kon dus met den nltramikroskoop geen verschil tnsschen een met 
zout behandelde lamp en een gewone geconstateerd worden. Bij 
metalen met lager smeltpunt zooals zilver, waarvan de moleculen 
een grooter beweeglijkheid bezitten, trad echter wel degelijk een 
verschil op. Een dun zilverlaagje op glas neergeslagen vei'toont 
ultramikroskopisch een aaneengesloten netwerk van ultramikronen. 
b P. V. Weimarn, Zeitschr. für Chem. und Ind. der Kolloïde, (11), 287, 1912. 
*) R. ZsiGMONDY, Zur Erkennlniss der Kolloïde, 1905 en Zeitschr. für phys. 
Chemie, (56), 65, 1906. 
b P. V. Weimarn, Grundzüge der Dispersoidchemie, p. 70, 1911. 
b D. Mc. Inïosch and R. Edson, Journal Am. Chem. Soc. (38), 613, 1916. 
b W. Reinders en L. Hamburger, Versl. Kon. Ak. v. Wet. (25), 661, 1916 
en (26), 595, 1917. 
