715 
dimorphe seksen niet slechts inatlieinatiscli gelijke, doch ook oorzakelijk 
gelijke betrekking moeten vinden als tnsschen homonenre soorten, 
bij welke immers liet hersengewicht en het lichaamsgewicht tot 
elkander in vaste, oorzakelijke betrekking staan. Dit nn is, naar ik 
mij vooi'Stel aan te toonen, niet het geval '). 
Om de oorzaak van de tusschen den Man en de Vrouw gevonden 
overeenkomst met de betrekking tusschen homonenre soorten, tevens 
afwijking van de interindividueele betrekking, op te sjioren is het, 
in de eerste plaats noodig, te onderzoeken of tlie overeenkomst en 
die afwijking algemeen is, en verder, hoe het sexueel verschil der 
lichaamsgrootte invloed kan hebben op de hoeveelheid der hersenen. 
Wat het eerste punt betreft, heeft Lapicquk, reeds in 1907, nage- 
gaan of bij gewone Rat (Mus norvegicus Erxl.) en de Huismusch 
(Passer dornesticus L.) de mannelijke sekse een overmaat van 
lichaamsmassa en van hersenmassa boven de vrouwelijke sekse bezit, 
zooals bij den Mensch ^). Hij vond dit bij beide soorten, het minst 
duidelijk bij de Rat. Van 15 volwassen mannetjes musschen en 13 
volwassen wijfjes musschen waren de gemiddelde lichaamsgewichten 
30.8 en 28.7 gram en de gemiddelde hersengewichlen 994 en 959 
milligram, waaruit een relatie-exponent 0.5077 te berekenen is ’). 
Gegeven evenwel de geringe verschillen der gemiddelde gewichten, 
welke Lapicqüe zelf (p. 747) slechts ,,approximative8” noemt, en 
daarbij betrekkelijk groote individneele afwijkingen, kan aan deze 
uitkomst niet veel waarde worden toegekend. Het lichaamsgewicht 
varieerde bij de mannelijke musschen van 28.61 tot 33 gram, bij 
de vrouwelijke van 26.30 tot 31.10 gram; het hersetigewicht bij de 
mannetjes van 825 tot lObO milligram en bij de wijfjes van 900 
tot 1110 milligram! Tot een betrekking van het hersengewicht en 
het lichaamsgewicht, tusschen de twee seksen, van soortgelijken 
aard als bij den Menscli, kan hieruit zeker niet besloten worden ; 
waartoe Lapicquk zich dan ook niet gerechtigd acht. Het is overigens 
welbekend, dat bij de Musch sexueel verschil in lichaamsgrootte, 
zoo het al bestaat, slechts in zeer beperkte mate voorhanden is. 
Hetzelfde is het geval met den Boomkwartel (Colinus virginianus L.), 
b Ook ik heb hier iets goed te maken, daar ik vroeger (deze Verslagen, Deel 22 
(1913), p. 605) ten onrechte aannam, dat deze betrekking algemeen bij de 
Gewervelde Dieren dezelfde zoude zijn als bij den Mensch. 
*) Louis Lapicqüe, Différence sexuelle dans Ie poids de 1’encéphale chez les 
animaux; Rat et Moineau. Gompies rendus de la Société de Biologie. Tomé 63 
(1907), Séance du 21 décembre, p 746 — 748 
*) Naar de aldaar herliaaldelijk aan.gegeven gemiddelde gewichten van P en E 
in de twee seksen. Er staat (p. 748), als uitkomst dezer berekening, abusievelijk 0.57. 
