718 
geiioeiude waarde van den intersexneelen relade-exponent ligt nog 
veel dichter bij 0.28 dan bij 0.56. 
Moge ook liet aantal der vergeleken individuen gering zijn, 
gezamenlijk zijn deze vergelijkingen toch wel voldoende om te 
bewijzen dat er twee verschillende verhoudingen der hersengewiehten 
tot de lichaamsgewichten tnsschen de twee seksen bestaan. 
Bij niet weinig, waarschijnlijk bij de allermeeste soorten bestaat 
sexneel dimorphisme in dit opzicht niet, zelfs waar men het, naar 
het uitwendig verschil in lichaamsgrootte, wel verwachten zou, 
zooals bij het Rund en het Hoen. Bij die soorten, welke in de grootte 
van het lichaam geen sexneel dimorphisme vertoonen is dit in het 
hersengewicht dan wel nog minder te verwachten. Van 16 manne- 
lijke Eekhoorns (Sciurus vulgaris L.) vond ik het lichaamsgewicht 
gemiddeld 331 gram en van 15, in dezelfde streek gedoode vrouwe- 
lijke eekhoorns gemiddeld 326 gram. Zooveel is nu ook aan de nog 
niet talrijke bepalingen van het hersengewicht wel reeds te zien, 
dat bij deze soort zeker niet de grootere relatie-exponent tnsschen 
de seksen geldt. 
Bij den Mensch, daai’entegen, beantwoordt aan het opvallend 
uiterlijk sexneel dimorphisme der lichaamsgrootte ook het belangiijk 
inwejidig dimoi'phisme der hersenhoeveelheid, dat in den tweemaal 
grooteren relatie-exponent tot uitdrukking komt; de man heeft naar 
verhouding van het lichaamsgewicht onevenredig grooter hersen- 
hoeveelheid dan de vrouw. Van buitengewoon groote beteekenis is 
nu het feit, dat eene javaansche apensoort, de Boedeng, Semnopitliecus 
inaums F. Cuv. {mc\. pyrrhus Horst'.), naar bepalingen door Kohlbrugge') 
der lichaarns- en hersengewiehten van een aantal in den natuurstaat 
gedoode mannelijke en vrouwelijke dieren, hierin geheel met den 
Mensch overeenstemt. Met enkele woorden maakte ik hiervan reeds 
in 1913 gewag °). Waarschijrdijk is dat sexneel dimorphisme in de 
hoeveelheid der hersenen, van gelijken aard en grootte als bij den 
Mensch, een algemeene eigenschap van de Apen, althans van die 
der Oude Wereld, want algemeen vertoonen deze aanzienlijke sexu- 
eele verschillen in lichaamsgrootte, de Anthropoieden zelfs nog opval- 
lender dan de Mensch, waarmede bij dezen laatste het dimorphisme 
der herseidioeveelheid samengaat. 
De door Koht.bhugge bij de genoemde soort bepaalde waarden van 
>) J. H. Kohlbrugge, Mittheilungen über die Lange und Schwere einiger 
Organe bei Primaten. Zeitsihrift für Morphologie und Anthropologie, Bd. II. 
Stuttgart 19Ü0, p. 54. 
’) Deze Verslagen, Deel 22, p. 605. 
