725 
wegens verlies der van het lichaamsgewiolil afgetrokken gewichten 
der overige organen ; Thrit.k, daarentegen bepaalde de directe spier- 
gewichten, bij welke langdurige manipnlaties eenig gewichtsverlies, 
in ieder geval door verdamping, onvei-mijdelijk is. 
Daar evenwel deze afwijkingen gelijkelijk voor beide seksen gelden, 
wordt de verhouding tiisschen deze stellig daardoor maar weinig 
veranderd. De man II 1.5 van Wki.ckeh is wel een buitengewoon 
krachtig individu geweest, evenals N“. 3 van Thkile, maar tegenover 
de hooge waarde van 111.5 staan de lage waarden van II. 1 en II.2. 
Tiveeentwintig percent, volgens de eene, zevenentwintig percent, 
volgens de andere reeks vaïi bepalingen, is dus de Man, per eenheid 
van lichaamsgewicht, rneei’ gespierd dan de Vrouw. Het behoeft' 
geen betoog, dat deze uitkomsten, zelfs afgezien van de onzekerheid 
der bedoelde schattingen, als berustend op een gering aantal waar- 
nemingen, nog eenigermate van het algemeene gemiddelde kunnen 
afwijken. 
Ook aangaande de gemiddelde lichaamsgewichten van den euro- 
peeschen Man en de europeesche Vrouw verkeert men nog niet in 
den staat vaii volstrekte zekerheid. Maar stelt men met Lapicque 
deze gemiddelden op 66 en 54 kilogram, dan vindt men, dat deze 
waarden nauwkeurig in dezelfde verhouding lot elkander staan als 
de gemiddelde relatieve spiergewichten volgens de bepalingen bij 
00 41 95 
Theti.e. Inderdaad is — = 1.22222 en — ^ — = 1.22280. 
54 34.32 
Heeft dus het mannelijk lichaam, per gewichtseenheid, 22 meer 
spiermassa dan het vrouwelijk lichaam, in dezelfde verhouding is 
hel gewicht van het eerste bovendien absoluut grooter dan het laatste. 
Rudolf Martin neemt in zijn voortreffelijk leerboek der anthro- 
pologie ') voor de gemiddelde gewichten van de Europeesche Vrouw 
52 kilogram en van den Europeeschen Man 65 kilogram, dat is 
25 7o meer, aan. Deze verhouding nadert meer die van de gemid- 
delde relatieve spiergewichten, berekend uit de door Theile bepaalde 
gewichtswaarden. 
Men kan derhalve wel veilig aannemen, dat, bij den Mensch, het 
mannelijk lichaam in dezelfde verhouding hooger spiergelmlte heeft 
dan het vrouwelijk lichaam als het eerste reeds meer gewicht bezit 
dan het laatste. Met andere woorden, Tusschen de Y rouw en den 
Man verandert het absolute spiergewicht evenredig met het kwadraat 
van het lichaamsgewicht. 
Dit verklaart nu, dat van de Vrouw tot den Man, het hersen- 
h R. Martin, Lehrbuch der Anthropologie in systematischer Darstellung. Jena 
1914, p. 237. 
