727 
den haan van 1445.7 gram en de kip van 985.1 gram lichaams- 
gewicht gelijkheid van spiergehalte (nl. 52.7 en 52.5 '/o)- 
bovenbedoelden, bijna volwassen haan vond ik voor het gezamenlijk 
gewicht der drie linker en drie rechter boistspieren 213.9 gram of 
11.9 7o l'6t lichaamsgewicht; bij de geheel volwassen kip 
174.6 gram of 14.6 "/j van het lichaamsgewicht ! In ongeveer dezelfde 
verhouding overtroffen de spieren van het onderbeen der kip die 
van den haan. Berekent men het licliaamsgewicht van den haan bij 
gelijk spiergehalte als de kip, dan wordt de i-elatie-exponent 0.2984. 
Een volwassen mannelijke en een volwassen vrouwelijke hagedis 
(Lacerta agilis L.j, bij Welckeh ‘). hebben ongeveer gelijk spierge- 
halte; ook een mannelijke eri een vrouwelijke Landsalamander 
(Salamandra maculosa Laur.), aldaar 7- 
Maar zulk een evenredigheid van lichaamsgewicht en s[)iergewicht, 
tusschen individuen van eene zelfde soort en gelijke sekse, zoowel 
als tusschen de twee seksen, mag men zeker aannemen, indien deze 
evenredigheid ook tusschen homoneure soorten bestaat. 
Kostbare gegevens deed ons hieromtrent aan de hand A. Magnan ’). 
Uit de waarden, die hij voor de gemiddelde relatieve gewichten van 
den musculus coraco-brachialis (welke spier den vleugel oplicht) 
in verschillende orden der Vogels geeft (p. 126), blijkt, over het 
geheel genomen, reeds evenredigheid met het lichaamsgewicht. Maar 
hef komt mij voor \ an belang te zijn, dit ook na te gaan bij den 
5 tot 10 maal zwaarderen musculus pectoralis major. Deze machtige 
spier werkt, door den vleugel neer te drukken, meer rechtstreeks 
locomotorisch, en is quantitatief zeer verschillend ontwikkeld in de 
verschillende orden, het tneest bij de Hoenderachtigen en Duiven, 
die overwegend roeiend vliegen (vol rarné), het minsl bij de Grijp- 
vogels en de Uilen, die meest de zwevende vlucht beoefenen (vol 
plané), weinig ook bij de zwemvliespootige zeevogels, die zeer veel 
zeilend vliegen (vol a voile). In verband daarmede staan in hun 
ontwikkeling het vleugelvlak en de massa der voornaamste vlieg- 
spier, de musculus pectoralis major, in omgekeerde orde tot elkander. 
Om alleen de uitersten te noemen, hebben de Grijpvogels gemiddeld 
Welcker gecorrigeerd. Onder deze spiergewichten is, bij den haan en de kip, ook 
een bepaald gedeelte van het skelet begrepen. 
b L.C., p. 55. 
*) L.C., p.. 57 
*) A. Magnan, Relation chez les Oiseaux entre Ie poids de leurs muscles 
pectoraux et leur manière de voler. Bulletin du Muséum national d’Histoire naturelle. 
Année 1913, N'. 1, Paris 1913, p. 40—52. Les muscles releveurs de l’aile chez 
les Oiseaux. Ibid., N'>. 2, p. 126 — 128. 
