745 
zal voor vloeistoffen, wanneei- wij vari aiulere bekende coirecties 
afzien, gecorrigeerd moeten worden lot: 
V = 
nis V — h 
.to-V' 2 r 
(la) 
welke grootheid met v toeneemt. 
Wij zullen dus hij vloeistotfen niet in hoofdzaak aan transport 
van hoeveelheid van beweging door de ditfundeerende inoleciden 
moeten denken, maar de wrijving moeten verklai-en door krachten, 
.die de moleculen op elkaar uitoefenen. Indien wij de moleculen 
op een willekeurig oogenl)lik plotseling hun beweging konden onl- 
nemeïi en ze konden doen stilstaan in den stand, dien zij op dat 
oogenblik innamen, zouden wij tevens de wrijving door transport 
doen ophouden, zoodat wij in die stilstaande moleculen geen enkel 
middel meer bezaten om de wrijving te bestudeereii. 
Anders is het bij ,, wrijving dooi' moleculaire krachten”. Indien 
wij althans de moleculaire krachten onafhankelijk van de snelheid 
denken, zouden hierbij de wrij vingskrachteu ook na de immobilisatie 
der moleculen blijven beslaan. Zij zouden een gevolg zijn van de 
groepeering der moleculen in de ruimte. De vraag is nu : van welken 
aard zijn de molecnlaite krachten en hoedanig is de groepeering 
der moleculen, die aanleiding geeft tot het ontstaan van den s|)annings- 
tensor, zooals deze optreedt bij de vloeislonvrijviug. Op deze vraag 
zouden de volgende drie antwoorden gegeven kunnen worden : 
I. Wrijving door botsinyshrnchten of door versprong ran hoeveel- 
heid v<m beweging. Wij zouden kunnen aannemeu, dat in de krachten, 
die de moleciden bij botsing op elkaar uitoefenen, de \'erklaring der 
Avrijving moet gezocht worden. Denken wij het eenvoudige geval 
van een vloeistof, waarin de stroomsnelheid slechts in een enkele 
richting valt, die lot ./'-richting van een cartesiaansch coördinaten- 
stelsel is gekozen, terwijl die snelheid [n) een lineaire functie is 
van z, dus 
n == oz, (met a f> 0), ' (2) 
dan zullen de lagen met grootere z zich bij de gebruikelijke oriën- 
tatie van het assenstelsel in de ruimte ten opzichte \ an de onder- 
gelegen lagen naar i'echts bewegen. Een gevolg zal zijn, dat de lijn, 
die de middelpunten van twee botsende moleculen verbindt, en die 
ik de c.entraallijn zal noemen, in meer gevallen in het tweede qua- 
drant van het ./' 2 ^-vlak zal te vinden zijn, dan in het eerste. Diaait 
men het coördinatenstelsel 45 7o> zoodat de -f" •'■■ft® "ftft*‘ 
-1“ 2 -as beweegt en noemt men de nieuwe assen x' en z' , dan zal 
dus de druk, die de moleculen op elkaar uitoefenen in de ^'-richting 
