759 
van een pipet de eultuurvloeistof weg te zuigen, terwijl de wieren 
aan den wand bleven kleven. Nn werd in het buisje een bepaalde 
hoeveelheid gedistilleerd water gebracht. Met dit water werden de 
wieren opgeschud. Ze waren daardoor in het water verspreid. Op- 
nieuw werd het buisje verticaal opgesteld en blootgesteld aan een- 
zijdig diffuus daglicht. Onder invloed van het gedistilleerde water 
was bij de wieren van de neiging om zich vast te hechten niets 
meer waar te nemen. Wel vormden zij onder invloed van het licht 
een dichte groene sti'eep aan de ééne zijde van het buisje, maar 
onder invloed van de zwaartekracht bewogen de wieren, die de streep 
vormden, zich zeer snel naar den bodem, zoodat na vijf minuten 
onder in het buisje een duidelijke ophooping was ontstaan. 
Met behulp van een pipet kon nu het water bijna volkomen worden 
weggenomen. Na deze voorbereiding der wieren werd de oplossing, 
waarvan de invloed moest worden nagegaan, in het buisje gebracht. 
Uit het meegedeelde op blz. 758, alinea 5 kan worden afgeleid, dat 
het (practisch) niets ter zake deed, of de reactie op het licht, de 
zwaartekracht of op chemotactica gebruikt werd, om de bewegelijk- 
heid van Chlarnydomonas te beoordeelen. Er werd gezocht naar 
een reactie, die gemakkelijk macroscopisch te volgen was. Het meest 
geschikt bleek de reactie op de zwaartekracht. Het was namelijk 
gemakkelijk uit te maken of het wier zich duidelijk naar den bodem 
bewoog, dan wel, of de bewegelijkheid zoo gering was, dat er van 
een beweging naar beneden geen sprake was. In het eerste geval 
ontstond na korten tijd een duidelijke ophooping onder in het 
verticaal opgestelde buisje; in het andere geval werd geen duidelijke 
ophooping waargenomen. De uitkomst van de proef werd steeds na 
tien minuten vastgesteld. 
Al naar mate de wieren op de zwaartekracht reageerden of niet, 
was het mogelijk vast te stellen, of de bewegelijkheid in een bepaalde 
oplossing tamelijk groot of zeer klein was. In alle 0 [)lossingen, waar 
het wier op de zwaartekracht reageerde, was de bewegelijkheid niet 
even groot. Evenmin in alle oplossingen, waar geen reactie was 
waar te nemen. We konden echter de grensconcentraties bepalen, 
waar de reactie op de zwaartekracht nog plaats had en waar zij 
niet meer waar te nemen was. Maakten we een serie oplossingen, 
die alle bestonden uit gedistilleerd water, waarin steeds toenemende 
hoeveelheden vati een zout waren opgelost, dan was het mogelijk 
die concentratie van het zout te bepalen, waarin nog juist een reactie 
op de zwaartekracht werd waargenomen en die concentratie, waarbij 
juist geen reactie meer plaats vond. De concentraties die gelegen 
'waren tnsschen deze beide grensconcentraties kunnen we overgangs- 
