Physiologie. — K. J. Feringa: „Over de oorzaken van de emigratie 
der leucocyien” *). 
(Aangeboden door de Heeren H. J. Hamburger en E. D. Wiersma.) 
Door DE Haan ’) is een methode aangegeven, waardoor op een 
eenvoudige wijze, zonder het proefdier te schaden, lierhaaldelijk 
groote hoeveelheden polynncleaire leucocyten kunnen worden ver- 
kregen. Hij spoot in de buikholte van zijn proefdieren vloeistoffen 
in, zooals stijfseloplossing in NaCl 0.9, NaOl 0.9 en andere voor het 
lichaam vrij indifferente vloeistoffen en verkreeg daardoor steeds een 
gelijksoortige emigratie van polynncleaire leucocyten. 
Volgens deze methode is het onderzoek door mij systematisch 
voortgezet met een aantal verschillende vloeistoffen, met het doel 
een bepaalde chemische oorzaak voor de emigi-atie der leucocyten 
aan te toonen. Als proefdier werd het konijn gebruikt. 
Om niet te uitvoerig te worden, wil ik van deze onderzoekingen 
hier slechts het resultaat mededeelen. 
Welke vloeistoffen ook werden ingespoten : electrolyten, niet-elec- 
trolyten, min of meer physiologische vloeistoffen als Ringer’s oplos- 
sing, ultrafiltraat van serum, steriel serum, olijfolie of paraffine, 
steeds trad een exsudaat op met emigratie van veel leucocyten. Het 
verloop van deze emigratie was in alle gevallen hetzelfde. Op grond 
hiervan kwam ik tot de conclusie, dat men de verklaring der emigratie 
niet moet zoeken in een specifiek chemo tactische werking door bepaalde 
stoffen uitgeoefend op de leucocyten. 
Er was evenwel nog een factor buiten beschouwing gebleven, 
waaraan toch voor verschillende levensprocessen, blijkens onderzoe- 
kingen van de latere jaren, een zeer belangrijke rol toekomt nl. 
de concentratie der ivater stof onen. 
Het leek mij niet van belang ontbloot te onderzoeken hoe het 
verloop was van de H-ionenconcentratie in de ingespoten vloeistof 
op verschillende tijdstippen na de injectie. 
Er werd hiervoor gebruik gemaakt van de indicatorenmethode. 
Gebruikt werden phenolrood en cresolrood, door Clark en Lubs ’) 
aanbevolen. 
1) Uitvoeriger mededeelingen zullen elders verschijnen. 
J. DE Haan, o.a. Acad. Proefschrift, Groningen 1920. 
S) Clark and Lubs, Journ. of bact. 2. 1. 109, 191 (1917). 
