48 
troebeler; de pH was toen 7.2 ruim. De verhouding der soorten leucocyten was 
nu veranderd ten guuste der polynucleaire cellen nl. mononiicleaire leuc. 5 % en 
polynucleaire leuc. 95 
Bij deze onderzoekingen stemt das de geconstateerde pH overeen 
met het aanwezig zijn van poljnucleaii-e leucocyten in den etter of 
in liet exsudaat. 
SAMENVATTING. 
1. Voor het tot stand komen van de emigratie van leucocyten uit 
de bloedbaan spelen chenwtactiscke eigenschappen van bepaalde stof en 
geen rol. De emigratie verloopt op geheel dezelfde wijze van welken 
aard ook de stoffen zijn, welke ter verkrijging van het exsudaat in 
de buikholte worden ingespoten. Ook aan vet en lipoiden kan geen 
afzonderlijke beteekenis worden toegekend. 
2. Wat betreft de chemische samenstelling van het zich vormende 
exsudaat bleek, dat deze in korten tijd nadert tot die van het normale 
weefselvocht. 
3. De ingespoten vloeistof verkrijgt zeer spoedig een verhoogden 
zuurgraad ten opzichte van het bloed en het normale weefselvocht-, 
onafhankelijk daarvan of ze bij het inbrengen zuur of alkalisch was, 
ontstaat een concentratie van waterstotionen van ongeveer pH 7.2, 
terwijl de normale reactie van bloed en weefselvocht bedraagt 7.6. 
4. Deze verhoogde zuurgraad moet aansprakelijk lóorden gesteld 
voor de emigratie ; immers de emigratie blijft uit, als het tot stand 
komen van de zure reactie wordt tegengegaan. 
5. In overeenstemming hiermee is ook in ontsteking sabscessen de 
reactie van het vocht ten opzichte van het bloed duidelijk zuurder. 
6. Het is mogelijk de emigratie te verklaren als gevolg van het 
potentiaalverschil, dat onder den invloed van het verschil in concen- 
tratie van H-ionen tusschen bloed en ingespoten vloeistof tot stand 
komt, in den zin van een kataphoretische werking. 
7. Gewezen wordt op de mogelijkheid, dat ook bij andere abnormale 
ophoopingen van leucocyten in het lichaam zooals bij leukaemie, 
overeenkomstige factoren een rol spelen. 
23 Februari 1922. Physiologisch Laboratorium der Rijks- 
universiteit te Groningen. 
