113 
Aan de 2'^® voorwaai-de, het voofkonieii van organische ver- 
bindingen, is bij het veenmonster en ook bij kleimonsters met in- 
gesloten veenlaagjes reeds op het oog voldaan. Dat ook de zand- 
en kleimonsters, die geen op het oog te hei'kennen organische deeltjes 
insluiten, organische stof bevatten, kan door het chemisch onderzoek 
worden aangetoond, hetgeen met behulp van de kaliumpermanganaat- 
methode geschiedt. Hiervoor wordt het grondmonster met verdund 
zwavelzuur (0.1 norm.) gekookt en gefiltreerd. Het filtraat wordt 
geheel onder de waterkraan afgekoeld ; hieraan voegt men nn druppels- 
gewijze kalium permangaat (0.01 norm.) toe. De eerste druppels 
worden onmiddellijk ontkleui’d, hetgeen is toe te schrijven aan de 
oxydatie van feri-o- en rnanganoverbindingen. Daarna treedt een 
oogenblik in, waarbij de kleur van het toegevoegde kaliumperman- 
ganaat slechts langzaam veidwijnt; dit is de oxydatie van de orga- 
nische stof, met het verdunde zwavelzuur geëxtraheerd, want in een 
druppel van dit extract, gebracht op een stukje filtreerpapier met 
roodbloedloogzoiit gedrenkt, is geen ferro meer aan te toonen. 
De zandraonsters zijn veelal minder rijk aan organische verbin- 
dingen dan de kleimonsters, die dikwijls veenhoudend zijn. Ver- 
moedelijk is hierdoor een krachtiger sulfaatreductie mogelijk dan in 
de zandmonsters en waarschijnlijk is dit de oorzaak, waarom de 
klei donkerder van kleur kan zijn dan het zand. 
Dooi' VAN Delden ') is aangetoond, dat voor de sulfaatreductie 
gemakkelijk oxydeerbare organische lichamen noodig zijn. In ver- 
band hiermede mag men aannemen, dat in de aangetoonde orga- 
nische stoffen naast moeilijke, ook gemakkelijk oxydeerbare lichamen 
voorkomen, hetgeen indirect wel wordt bewezen door de optredende 
sulfaatreductie in de zand-, klei- en veenmonsters. 
Ook aan de 3^^*^ voorwaarde, de aanwezigheid van de noodige 
minerale verbindingen, werd voldaan. Bij het onderzoek naar 
sulfaat konden slechts geringe hoeveelheden worden aangetoond, 
hetgeen verband houdt met het verdwijnen vati sulfaat door sulfaat- 
reductie. 
Onder de minerale verbindingen vormt het ijzer met de vrijko- 
mende zwavel watei'stof bij de sulfaatreductie het onoplosbare, zwart- 
gekleurde zwavelijzer, waarop reeds in § 3 gewezen is. 
Het voorgaande samenvattend, kan men zeggen, dat de aange- 
troffen anaërobe levenscondities in de diepere grondlagen, in bevre- 
digende overeenstemming waren inèt de hierin voorkomende sul- 
faatrediictie. 
') Centralbl. f. Bakt. Bd. XI, 2te Abt. 1903, pg. 83. 
