117 
vereenigbaar is tiiet liet voorkomen dezer rnikroben 0 |) grootere 
bodemdiepten. 
§ l.-Het onderzoek naar eenige andere specifieke mikrobensoorten. 
Onderzoclit werd het voorkomen van de obligaat-aërobe nilrifieee- 
rende bacteriën en Azotobacter chroococcnm, welk onderzoek, zooals 
wel was te verwachten, negatief uitviel. 
Ook konden geen deidtriticeerende mikrolien en evenmin anaërobe 
boterzuur- en cellulose-afbrekende-bacteriën worden aangeloond. 
^ 8. De mangaan-tkeorie van Van der Si.een voor de oxydatie 
der organische stof op grootere bodemdiepten. 
Een beschouwing over het vraagstuk \ an de oxjdalie der organische 
stof in diepere aai'dlagen is o.a. gegeven door W. G. N. van der 
Sleen in zijn verhandeling: ,, Bijdrage tot de kennis der chemische 
samenstelling van het duin water in verband met de geo-mineralogische 
gesteldheid van den bodem.” Hierover zegt de schrijver (pg. 50), 
dat op zoo groote diepte in den bodem bacteriën-invloed bij de 
oxjdatie der organische stof uitgesloten schijnt en hij vermoedt, dat 
mangaanzonten hierbij als znnrstofoverdrageis dienst doen. Verder 
zegt de schrijver fpg. 62): ,,.... ik geloof niet dat Microspira 
desnlfnricans Beuerinck zoo diep in den bodem voorkomt, als wij 
zonden moeten aannemen, wanneer wij de snlfaatrednctie enkel en 
alleen met behulp van dit inikro-organisme wilden doen plaats hebben.” 
Op pg. 51 vermeldt de schrijver eenige proeven, waarmede hij 
demonstreert dat mangaan in staat is zuurstof uit de sulfaten op een 
organische verbinding als hjdrochinon, over te brengen. Hieruit de 
gevolgtrekking te maken, dat de oxjdatie van de organische stof 
op groote diepte in den bodem op dezelfde wijze zou kunnen ge- 
schieden, lijkt mij niet geoorloofd, wanneer niet eerst door onderzoek 
is aangetoond, dat van een biologische oxjdatie geen sprake is. Zulk 
een onderzoek is hier niet verricht. Het mag eenige verwondering 
wekken, dat de schrijver, die blijkens de bovengenoemde aanhaling 
uit zijn verhandeling, bekend was met de bacteriologische sulfaat- 
reductie, nagelaten heeft een onderzoek hiernaai- in te stellen, te 
meer, omdat Microspira desui fiwicans door zijn anaëroob gedrag 
aangepast is aan het leven op grootei'e diepten in den bodem. 
Op grond van het onderzoek, in de vorige paragrafen uiteengezet, 
waarbij gebleken is, dat de snlfaatrednctie op grootere diepten onder 
de duinen algemeen voorkomt, mag veilig worden aangenomen, dat 
