230 
B de entropie-verscliillen omvat en constanten, welke niet van den 
aard der reageerende stoffen afhangen. 
Aangezien een entropie-verschil een maat is voor een meerdere 
of mindere waarschijnlijkheid en deze waai'schijnlijkheid betrekking 
moet hebben op het gemakkelijk of minder gemakkelijk intreden 
van de reactie, kan met behulp van deze formule uit een tweetal 
waarnemingen bij verschillende temperaturen zoowel dit energie- 
verschil als deze waarschijnlijkheid berekend worden en kan door 
deze berekening met en zonder katalysator uit te voeren, onderzocht 
worden hoe deze beide verhoudingen door den katalysator worden 
gewijzigd. 
Gelijk uit de volgende mededeeling blijkt, is deze berekening door 
E. VAN Thiel toegepast op de acetyleering van diphenylamine met 
azijnzuuranhydrideal of niet in tegenwoordigheid van /j-broom (methyl)- 
phenylsulfonzuur als katalysator, en is het merkwaardig resultaat 
verkregen, dat in tegenwoordigheid van een katalysator de factor 
{Et — E) ongeveer verdubbeld wordt, waar tegenover B ook be- 
langrijk grooter wordt. Men kan hieruit het besluit trekken, dat in 
dit geval, door toevoegen van een katalysator, wel is waar meer 
dan de dubbele energie vereischt wordt om de moleknlen te doen 
reageeren dan zonder dezen, echter deze ongunstige factor veel 
meer dan gecompenseerd wordt, doordat de waarschijnlijkheid voor 
het intreden der reactie in tegenwoordigheid van den katalysator 
zooveel grooter wordt. 
ScHEFEER drukte dit in zijn voordracht op de voorjaarsvergadering 
der Ned. Chem. Ver. op 20 April j.1. aldus uit: de energie-heuvel, 
die overschreden moet worden, wordt wel is waar hooger, maar de 
weg er over, wordt zeer veel breeder. 
Hoewel het min of meer toevallig kan zijn, dat de energie-heuvel 
in het door van Thiel onderzochte geval bij aanwezigheid van den 
katalysator zooveel hooger is dan zonder dezen, is het toch de be- 
vestiging mijner opvatting, dat het vormen van een verbinding tusschen 
den katalysator en de te activeeren stoffen eerder een belemmering 
dan een bevordering van de reactie is en dat de katalysator zijn 
versnellende werking verricht niet door zich met deze molekulen te 
vereenigen, maar ondanks deze vereeniging. 
De versnelling van de reactie heeft plaats, omdat er tegelijkertijd 
met het vormen dezer verbinding een toestandsverandering intreedt, 
de dislocatie, waarbij de voorwaarden voor het plaats vinden der 
reactie zooveel gunstiger worden. Door het theoretisch onderzoek 
van ScHEFFEK heeft het begrip dislocatie een bevestiging en in de 
verandering van de grootheid B zijner formule een maat gevonden. 
