285 
weer tot zijn ontdekking van de systematische bewegingen 
der sterren — de hypothese van de twee sterrestroomen — 
gekomen, welke ontdekking zeker een van de belangrijkste 
is, die ooit op astronomisch gebied gedaan is. Het hoofd- 
doel van Kapteyn is geweest den bouw en de bewegingen 
van het melkwegstelsel te doorgronden ; de genoemde onder- 
zoekingen over afstandsbepalingen eti sterrestroomen maakten 
daarvan slechts een onderdeel uit. Het is hem nog vergund 
geweest, zijn denkbeelden hierover tot een geheel af te 
ronden, in den vorm zooals hij die uit al zijn resultaten 
samen had afgeleid. Hier kan men Kapteyn den directen 
navolger van William Herschel noemen, of zooals de 
Engelsche astronomer-royal Sir F. Dyson het heeft uitgedrukt : 
de profetenmantel van Herschel is op de schoudeis van 
Kapteyn neergedaald. 
Dat Kapteyn daarnaast in staat was met enthousiasme 
en groot doorzettingsvermogen een ,, vervelend” routinewerk 
te ondernemen, heeft hij getoond met zijn Cape Photographic 
Durchmusterung, een werk, dat bij alle astronomen een 
groote bewondering heeft opgewekt, ook om den ongeloofelijk 
korten tijd, waarin het tot stand gebracht werd. Ook een niet- 
astronoom kan dit beseffen, wanneer hij hoort, dat in die 
weinige jaren de positie van ^ millioen sterren is vastgelegd 
door mikroskopische metingen van de fotographische platen 
door David Gill te Kaapstad vervaardigd. 
Is het noodig, er hier aan te herinneren, dat Kapteyn te 
Groningen geen sterrewacht aantrof en dat hij in zijn 
pogingen om tot de oprichting er van te geraken, niet 
slaagde ten gevolge van de schrielheid van de toenmalige 
regeering? Iedereen weet, dat het gevolg geweest is de tot 
standkoming van het astronomisch laboratorium, met kleine 
middelen en met zelf bedachte toestellen begonnen en na 
eenige verhuizingen thans in zijn detinitieven vorm onder- 
gebracht in het vroegere physiologische laboratorium. Ik 
heb wel eens hooren zeggen, dat het toch maar gelukkig 
geweest is, dat de toenmalige Regeering die sterrewacht 
geweigerd heeft, want dat dientengevolge dit geheel eenige 
laboratorium tot stand is gekomen. Ik geloof, dat een 
