286 
dergelijke redeneering, die volgende Regeeringen tot steun 
zou kunnen strekken, wanneer zij aanvechtingen tot schriel- 
lieid mochten ondervinden, geheel onjuist is. Kapteyn was 
een zoo groot man, dat hij altijd, onder welke omstandig- 
heden ook, groot werk geleverd zon hebben, dit dus ook 
gedaan zou hebben met een sterrewacht. Toen hem die 
niet werd toegestaan, heeft liij zich daar tegen in kunnen 
zetten, iets wat aan de meeste andere mensclien met een 
andere mentaliteit niet gelukt zou zijn; dezen zouden ten 
onder zijn gegaan in hun pogingen om toch nog iets 0[) 
astronomisch gebied te vei-richten. 
Kapteyn was een man, die in het buitenland algemeen 
bekend was en die daar ook veel kwam, vooral bij zijn 
jaarlijksche vacantiei'eizen naar Mount-Wilson obser\atory 
in Californië, waar hij elk jaar geregeld reeksen van waar- 
nemingen vei-richtte. Daardoor werd het hem mogelijk, de 
samenwerking te verkiijgen tusschen enkele van de grootste 
sterrewachten der wereld voor het nog niet afgesloten 
coöperatie werk der ,,Selected Areas”. Om verder te komen 
in de studie van den hemel is het namelijk onmisbaar, nog 
zwakkere sterren in de waarnemingen te betrekken dan 
tot nu het geval geweest is. Dit zou echter onuitvoerbaar 
zijn voor den geheelen sterrehemel en daarom werd door 
Kapteyn het plan gemaakt, vooi- dit doel een beperkt getal 
uitgekozen plekken van den hemel te bewerken. 
Het moet een reden tot verbazing zijn voor iemand, die 
het geweldige werk van Kapteyn op astronomisch gebied 
kent, te ervaren, dat hij ook op zoo veel andere terreinen 
gewerkt heeft en ook daar gewooidijk met groot succes. 
Iedere bioloog is Kapteyn steeds hoogst dankbaar voor zijn 
bewerking van de scheeve frekwentiekrommen, waartoe 
hij gekomen is, toen de Groningsche biologen hem verzocht 
hadden, voor hen een college te willen geven over de toe- 
passing der waarschijnlijkheidsrekening in de eiTelijkheidsleer. 
Zal ik herinneren aan zijn onderzoek van de klimaten van 
vroeger eeuwen, waartoe hij gebruik maakte van de meting 
der dikte van de jaarringen van oude boomen? 
Het brengt er vanzelf toe, te wijzen op nog een eigen- 
