Palaeontologie en Zoölogie. — Eug. Dubois; „Phi/logenetische en 
onto genetische toeneming vnn het volumen der hersenen hij de 
Geivervelde dieren.” 
Een van de meest treffende en belangrijke palaeontologisclie feiten, 
bij liet onderzoek der aardlagen ooit aan bet liclit gebracht, is dat 
van de uiterst geringe grootte, welke het encephalon bij de oudste 
vormen der Reptielen, Vogels en Zoogdieren bezat. Hierdoor 
onderscheiden zich deze, overigens zeer geditferentieeide en dikwijls 
rensachtige oudste vertegenwoordigers hunner klasse op, in het oog 
van den vergelijkenden anatoom, haast belachelijke wijze van de 
spoedig na hen verschijnende en de tegenwoordige vormen. 
Dit is, wat de Reptielen betreft, door de ontdekkingen van Marsh, 
Vooral bekend geworden van de Dinosauria, de voornaamste land- 
dieren van het mesozoïsche tijdvak. Riet zelden was bij deze het 
wervelkanaal in zijn geheel wijder dan de hersenruimle. Bij .Stego- 
saurus, uit de onderste Krijtformatie in Wyoming, was de doorsnede 
van het sacraal kanaal (dit in verband met de groote achterpoolen) 
tienmaal grooter dan die der schedelholte. Deze holte is bij een 
Diplodocus van 24 M. lichaamslengte, uit dezelfde lagen, slechts 9 
cM. lang en 5 cM. breed, terwijl die van een volwassen alligator, 
bij een tiende dier maximale lichaamslengte van zijn mesozoïschen 
verren bloedverwant, 67* cM. lang en 3 cM. breed is. Maar ook 
bij de Theromorpha en de Pterosauria was de grootte der hersen- 
ruimte zeer gering. 
Ichthyornis, door Marsh uit de bovenste Krijtformatie van Kansas 
beschreven, bezat slechts het derde deel der hersenruimle van de 
Groote Zeezwaluw (Steima cantiaca), waarmede die getande meso- 
zoïsche vogel in de grootte en den bouw van het skelet, waarschijn- 
lijk ook in levenswijs, veel overeenkomst had. 
In de klasse der Zoogdieren bezaten de eocene primitieve Carni- 
vora, de Creodontia, zeer weinig encephalon, hetgeen bijzonder in het 
oog springt bij de vergelijking van het afgietsel der schedelholte van 
Arctocyon, uit het ,, basale” Eoceen van Reims, met dat van eeii 
hond van gelijke lichaamsgrootte (Fig. 1, A). De oud-eocene Condy- 
larthra, uit welke de tegenwoordige afdeelingen der Hoefdieren 
beide zijn ontstaan, hadden eveneens builen alle verhouding gering 
hersenvolumen ; naast het afgietsel der schedelholte van Phenacodus 
