309 
Primaat niet tot eene bijzondere familie, doch tof de Hominiden wil 
rekenen. Hij bezat namelijk slechts twee derden van het hersen- 
volumen van den Anstralischen inboorling (waarmede hij in lichaams- 
grootte en ook in de hoofdtrekken van den lichaamsbouw oveieen- 
kwam), doch twee maal dat van anihropoiede apen van gelijke 
lichaamsgrootte. Maar ook deze ,,voorlooper van den Mensch” treedt 
eerst laat — wel niet vóór het Plioceen — op. De overgang van 
zulk een hersenvolnmen als dat der Anthropoiede A[)en tot het 
tegenwoordige menschelijke schijnt in ieder geval een snelle geweest 
te zijn, en waarin halfweg nog dat van Pithecanthrojiiis staat. 
Aan dat hoogste orgaan van het dierlijk leven, waaraat) ondoor- 
grondelijke levensverschijnselen gebonden zijn, valt aldus, in het 
geologisch verleden, vooruitgang zeker waar te nemen. Maar het is 
ook zeker, dat die phylogenetische groei van het encephalon als 
geheel en in zijn meest samengestelde onderdeelen, sprongsgewijs en 
veel zeldzamer plaats had dan die van de overige lichaatnsdeelen, 
waarvan wij telkens en telkens, nu het eene, dan weder het andere, 
op de veelsoortigste wijze, zien toenemen in volumen en samen- 
gesteldheid, terwijl niet zelden het lichaam in zijn geheel tot reus- 
achtige afmetingen uitgroeit. 
De vraag ligt nu voor de hand in welke grootteverhouding' 
hersenen en lichaam, door phylogenetischen en ontogenetischen groei, 
'dat is toeneming van soort tot soort en van individu tot individu, 
bij de tegen wooi'dige volwassen dieren tot elkander zijn komen te 
staan. 
Men kan er zich geraakkelijk van overtuigen, dat de grootte der 
hersenen, in volwassen staat door eene diersoort bereikt, zoowel 
afhangt van de grootte van het lichaam als van den ontwikkelirigs- 
trap waarop de hersenen staan, welke den graad der functies van 
het orgaan bepaalt. 
Het verwondert ons niet, dat in de absolute gewichtshoeveelheid 
der hersenen de Mensch overtrotFen wordt door de groote walvisch- 
soorten. De grootste walvischsooi't, die duizejul maal zwaarder is 
dan de Mensch, bezit vijf maal diens hersengewicht. Het spi-eekt 
ook van zelf, dat zulk een reusachtige kattesoort als de Tijger veel 
grooter hersenett heeft dan de Huiskat; bij vier-en-zestig maal haar 
lichaamsgewicht heeft de Tijger tien maal haar hersengewicht. Binnen 
eene zelfde soort blijvend, vinden wij bij een volwassen Huishond van 
wolfgrootte, met ongeveer 40 K.G. lichaamsgewicht, het dubbele 
hersengewicht van een schoothondje, dat slechts 2 K.G. weegt. 
Maar behalve van de grootte van het lichaam hangt de grootte 
der hersenen toch ook af van den ontwikkelingstrap waarop dit 
21 
Verslagen der Afdceling Natuiirk. Dl. XXXI A". 1922. 
