Kolloïdchemie. — J. R. Katz: „Verdere onderzoekingen over op- 
zwelbare kristallen” . 
(Aangeboden door de Heeren A. F. Holleman en F. M. Jaeger). 
In een vorige verhandeling ') en in mijn chemische dissertatie 
heb ik aangetoond, dat bij amorph vaste opzwelbare lichamen de 
voluumcontractie bij het opzwellen (bij 0° C.) en deimbibitie-warmtebij 
15° — 20°C. van de hoeveelheid opgenomen water afhangen volgens 
curven, die meer of minder parallel loopen. En dat het quotiënt van 
voluum-contractieen imbibitie- warmte bij de meest verschillende opzwel- 
bare lichamen van dezelfde grootte-orde is. Zoo vond ik voor het quotiënt 
( ^^1 , waar c de voluumcontractie in cm^ W de imbibitie- 
\Wji=o 
warmte in cal. is, als één gram droge stof i gr. water opneemt: 
caseine 
nucleine 
inuline 
kunstmat, zetmeelkorrels. 
houtvezels 
dus altijd waarden tusschen 
15 X lO-'^ 
30 X 10-^ 
28 X lO-'* 
11 X lO-'^ 
32 X 10-“* 
10 X lO-'* en 32 X 10-*. 
Verder bleek het merkwaardige feit, dat bij vloeibare stoffen, die 
zich sterk met water mengen en die sterke voluumcontractie en 
mengwarmte vertonnen, het quotiënt waarden van diezelfde 
grootte-orde bezit: 
zwavelzuur 19 X 10"“^ 
orthophosphorzuur ... 11 X 10~^ 
glycerine 25 X 10“^. 
Deze overeenstemming in de grootte-orde van 
(4L, 
bij amorph 
vaste opzwelbare lichamen en bij mengbare vloeistoffen was één 
*; Onderzoekingen over de analogie tusschen opzwellen en mengen. Deze Zit- 
tingsverslagen, 26 November 1910. 
2) Die Gesetze der Quellung, Amsterdam 1917; speciaal p. 75 — 76, p. 130 en 
p. 141. 
