334 
der krachtigste argumenten voor de nauwe verwantscliap van op- 
zwellen en inenge)!, die ik toen ontdekte. Te meer, daar amorphe 
stoffen veelal niet anders zijn dan vloeistoffen van groote viscositeit. 
Hoe staat het nu met het verband tusschen voluumcontractie en 
imbibitie-warmte bij opzwelbare kristallen? Treden daar waarden 
van dezelfde grootte-orde op? Of geheel andere? 
Deze vraag is vooral belangwekkend in het licht der complete 
atialogie, die gebleken is te bestaan in den vorm der lijnen \an de 
watei-dampspanningen (in hun afhankelijkheid van i)\ bij kristallijne 
en bij amorphe opzwelbare lichamen hadden die cui'ven precies 
dezelfde 5-vormige gedaante’). De vraag rijst nu: is deze analogie 
in de toetten van amorphe en kristallijne opzwelbare lichamen een 
algemeene? of is ze tot de dampspanningen beperkt? Een zulke 
algemeene overeenstemming ware zeer opvallend en niet zoo gemak- 
kelijk te verklaren; immers, wij zijn lot nu toe gewoon geweest, 
amorph vast en kristallijn als twee principieel zéér verschillende 
aggregatie-toestanden op te vatten, die door een zeer velschillende 
toestands-vcrgelijking beheerscht moeten zijn. 
Om deze vraag te onderzoeken, heb ik hi] kristallijn edestine 
uit hennipzaden voluumcontractie en imbibitie-warmte voor eenige t 
Avaarden van i onderzocht. De bepalingen geschiedden op dezelfde 
wijze als ik vroeger voor amoi-phe opzwelbare lichamen beschreven 
heb 0- Ik behoef daar dus niet nader op in te gaan; alleen wil ik r 
vermelden, dat als pj^^cnometer-vloeistof ook hier petroleumaether 
van een hoog kookpunt (80^ — J00° C.) gebruikt werd. Dat deze 
stof niet op de één of andere wijze door de edestine-kristallen 
gebonden wordt, toonde ik aan door in een exsiccator met geconc. 
zwavelzuur een schaaltje met edestine te laten staan tot het gewichts- i 
constant geworden was; Nu werd in dezen exsiccator ook nog een j 
schaal met de gebruikte petroleumaether geplaatst (waaraan ter voor- | 
koming van lastige condensaties 10 “/o olijfolie toegevoegd was); er | 
volgde geen gewichtstoename. De gebruikte petroleumaether was j 
dus voor de proeven geschikt. 
Het onderzochte edestine was op dezelfde wijze bereid als het 
pre[)araat, dat mij bij de bepaling der waterdampspanningen gediend 
had’); het bestond uit kleine octaëders, vaak tot rosetten vereenigd. 
Als droge stof heb ik ditmaal gemakshalve de boven sterk zwavel- 
zuur bij kamertemperatuur gewichtsconstant geworden stofaangenomen. 
b Gesetze der Quellung, p. 85 en p. 103. 
b ibidem, p. 62—63 en p. 71. 
*) ibidem, p. 78. 
