351 
de aangewezen man, om bepaalde leer- en handboeken te 
schrijven. Zoo bewerkte hij het omvangrijke deel van 
Bosscha’s leerboek der natmirknnde, dat over ,, warmte en 
molecnlaire krachten” handelt en zoo leverde hij twee 
standaardwerken: in 190B de , .Theorie der Verdam|)fnng 
nnd Verflüssignng von Gemischen mul der fraktionierten 
Destillation” in Bckdig’s ,,Handbnch det angewandten phjsi- 
kalischen Chemie” en in 1907 het als zelfstandig werk ver- 
schenen : ,,Die Znstandsgleichung der Gase nnd Flüssigkeiten 
nnd die Kontinuitatstheorie”. Eindelijk verdient nog ver- 
melding het ,, Gedenkboek van het Bataafsch Genootschap 
der proefondervindelijke wijsbegeei'te te Rotterdam”, dat in 
1919 bij gelegenheid van het 150-jarig bestaan vaji dit 
Genootschap verschenen is en dat bijna geheel bestaat nit 
het artikel van Kuencn over ,,Het aandeel van Nederland 
in de ontwikkeling der Natuurkunde gedurende de laatste 
150 jaren”, een standaardwerk, dat ons een voortreffelijk 
beeld geeft van de historische ontwikkeling der phjsica 
gedurende dien tijd. 
Kuenen was lid van het curatorium van het Meteorologisch 
Instituut te de Bilt en lid van de Rijkscommissie voor 
Graadmeting en Waterpassing. In laatstgenoemde functie 
was hij dit voorjaar aanwezig op de vergadering van de 
,, Union inteimationale de geodesie et de géophysique”, wat 
voor hem aaideiding was tot het uitspreken van een ernstig 
betoog, dat Nederland zich bij dergelijke internationale werken 
niet afzijdig mocht houden, op straffe van geheel vergeten 
te worden, als het zich al niet belachelijk maakte. 
Uit het laatste blijkt wel reeds, dat Kuenen geen geleerde 
was, die zich in zijn studeerkamer of laboratorium opsloot. 
Hij deed veel en gaarne op het gebied van maatschappelijk 
werk; zoo was hij Voorzitter van het Bestuur der Openbare 
Leeszaal, lid van het Bestuur van het Leidsche Volkshuis, 
Curator van het Gymnasium. Iedereen weet ook, dat hij, 
als lid van de Redactie van de Gids, herhaaldelijk moeilijke 
physische problemen in een verstaanbaren vorm onder de 
oogen van een algemeen beschaafd publiek gebracht heeft. 
Dat zijn belangstelling nog veel verder ging, blijkt wel uit 
