361 
B. polymyxa, kan deze bakterie daarop toch tamelijk groole koloniën 
voortbrengen, die ecl)ter bijna gelieel uit de sterk gezwollen wanden 
der cellen bestaan. Heeft men aan de agar ook nog enkele drop- 
pels volledig voedsels toegevoegd, bijv. in den vorm van een weinig 
bouillon of moutextrakt, dan kunnen deze slijndcoloniën bij suiker 
overmaat verrassend groot worden, dat is: de plaat kan zich met 
een betrekkelijk dikke slijmlaag bedekken. Dit slijm wordt uit de 
suikers opgebouwd door één of meer sjnthetisch werkende endo- 
enzjmen, welke ,,cjtesen” zouden kunnen genoemd worden en die 
te beschouwen zijn als de genen of faktoren van den celwand. 
Nu bezit dit slijm de merkwaardige eigenschap zelve als koolstof- 
voedsel te kunnen dienen, maar eerst dan wanneer al de rietsuiker 
en al de assimileerbare stikstofverbindingen zijn opgebruikt. Wacht 
men dit oogenblik af en brengt dan op het slijm ergens een weinig 
van een geschikte stikstofverbinding, zooals ammoniumsnlfaat of 
asparagine, die gemakkelijk geassimileerd worden, dan kunnen de 
bakteriën hun eigen wandstof als voedsel aantasten, maar nu onder 
vorming van protoplasma. 
Het hoogst eigenaardige gevolg is daarbij, dat er groeivelden ge- 
vormd worden, die verdiept liggen in het oorspronkelijke slijmveld, 
want door den groei is het gezamenlijk volume van de bakteriën 
afgenomen, daar de wanden, die grootendeels uit water bestonden 
en geweldig volumineus waren, verdwenen zijn. Het uiterlijk dezer 
auxanogrammen is echter ook geheel veranderd in vergelijking 
met den oorspronkelijken toestand, want door de sterke vermeerde- 
ring der bakteriën zijn zij troebel en ondoorschijnend geworden, 
terwijl het slijm glasachtig doorzichtig was. Deze proef bewijst, 
dat het bakteriënslijm, ten minste in dit geval, zeker als reserve- 
stof kan dienen. Bij de beschreven proef was rietsuiker het 
uitgangsmateriaal vooi’ de slijrnvorming ; daar hierbij inversie 
plaats heeft zijn glukose en laevulose waarschijnlijk de bouw- 
stoffen voor het slijm; dat deze suikers geassimileerd worden 
werd reeds boven opgegeven en dat glukose ook voor de beschreven 
proef kan dienen, hebben wij afzonderlijk vastgesteld. De andere 
suikers zijn uit dit oogpunt nog niet voldoende onderzocht, maar 
het schijnt, dat het meerendeel ervan hetzelfde resultaat geeft en 
het is waarschijnlijk, dat hierbij slechts één of twee soorten van 
endoenzymen, dat is van celwandgenen betrokken zijn. Het vi'aag- 
stuk is blijkbaar van groote theoretische beteekenis en verdient 
nader onderzocht te worden. 
De wandstoffen, welke daarbij ontstaan, moeten een groote water- 
aantrekkende kracht hebben, want alleen daardoor moet het gewei- 
