Natuurkunde. — J. J. van Laak: ,,lets over mengwarmten van 
normale en associeerende vloeistoffen’ . 
(Aangeboden door de Heeren H. A. Lorentz en F. A. H. Schreinemakers). 
1 . Naar aanleiding eener studie van den Heer J. R. Katz in de 
laatst versciienen aflevering dezer Verslagen (N“. 5 en 6, p. 333 — 336) 
wensclite ik eenige opmerkingen te maken over de mengwarmten 
van vloeistoffen, ook in verband met de daarl)ij optredende groot- 
heid «/„2 (of "/i 2 ). 
Door verschillende auteurs, o.a. van der Waaj.s en mijzelf, zijn 
destijds benaderingen gebezigd, welke oogenschijnlijk geoorloofd 
waren, doch welke het — vooi'al bij normale componenten soms 
zeer geringe — warmte-effect zelfs niet bij benadeling deden te 
voorschijn treden. Hier deed zich nl. het geval voor, dat de ver- 
waarloosde grootheden {{v — hy tegen p tegen in de uit- 
komst een term van geringere orde van kleinheid zouden geven dan 
die welke uit het niet-verwaarloosde gedeelte ontstaat. Terwijl de 
laatstbedoelde term van de orde {h^\/a^ — b^X^aff blijkt te zijn, 
zoo is die van het verwaarloosde stuk — gevende een term met 
{p Lv — door Lv van de orde — h^\ 'a^-, derhalve zal, 
bij gering verschil der kritische drukken van de componenten, het 
verwaarloosde gedeelte een veel grootere waarde hebben dan het 
niet-verwaarloosde ! 
En bovendien: Terwijl het eerste stnk — betrekking hebbende 
op de verandering der potentieele energie buiten de contractie om — 
altijd positief zal wezen, zoo is het tweede (verwaarloosde) stuk 
— met de voluumcontractie Lv in verband staande — bijna altijd 
negatief. Bij ,,quasi-ideale” mengsels van twee vloeistoffen (dat zijn 
vloeistoffen, waarvan de kritische drukken ongeveer gelijk zijn) zal 
het effect dus bijna altijd negatief zijn (d. w. z. er koiïit warmte wy) 
en niet positief, zooals de vroegere theoretische afleiding aangaf. Bij 
vloeistoffen, waarvan de ki'itische drukken inet meer nagenoeg gelijk 
zijn, ja soms aanmerkelijk verschillen, zal het geheel van omstandig- 
heden (onderlinge verhouding der n’s en è’s, de grootte der meng- 
verhonding x) afhangen of het resultaat positief dan wel negatief 
zal uitvallen. 
