Psychiatrie. — E. D. Wiersma: „Overeenkomst tusscken de wette- 
lijkheden van eenige psychologische en physiologische verschijn- 
selen.” 
De bewustzijnsverschijnselen gaan gepaard rnet raalerieele ver- 
anderingen in de hersenen. De anatomisclie zoowel als de psychische 
verschijnselen verloonen een onafgebroken continuïteit. De beide 
groepen van verschijnselen loopen parallel. Eene verandering in de 
eene groep zal met verandering in de andere gepaard gaan. Wij 
kunnen dus de bewustzijnsverschijnselen van den psychologischen en 
van den physiologisclien kant bekijken en men zal in beide gevallen 
tol hetzelfde resultaat komen, omdat de veranderingen op beider 
gebied alleeti in vorm maar niet in wezen van elkaar verschillen. 
Het geheugen, waarondei' verstaan wordt het bewaren en reprodu- 
ceeren van vroegere waarnemingen, heeft men eenerzijds physiolo- 
giscli, anderzijdsch psychologisch opgevat. Eerst Aristoteles en later 
Hering hebben het opgevat als een algemeene functie van de 
georganiseerde materie. Semon, die over de Mneme een voortreffe- 
lijke monographie heeft geschi-even, heeft gemeend, dat de gebruike- 
lijke terminologie niet algemeen genoeg was, omdat zij te veel be- 
trekking had op bewustzijnsverschijnselen. Hij voert daarom andere 
namen iti en spreekt van engrammen, waaronder de organische ver- 
anderingen, die door een prikkel worden veroorzaakt, worden ver- 
staan. Het bewaren van die indrukken, die later weer bewust 
kunnen worden, is de mneme en de prikkels, die in staat zijn, de 
werking van den oorspronkelijken prikkel weer op te wekken, 
heeten ekphorische prikkels. Tusschen de verschillende engrarnmen 
oritstaan onder bepaalde omstandigheden vaste verbindingen, die 
men uitgeslepen banen heeft genoemd. Naast deze anatomische 
interpretatie kan men de psychologische stellen. Het is ons met 
zekerheid bekend, dat elke indruk een nawerking in het bewustzijn 
achterlaat. De proeven over secundaire functie, de psychoanalyse, 
de symptomen van de hystei-ie, de hypnose hebben het bestaan van 
deze nawerkingen met zekerheid vaslgesteld. Dat deze nawerkingen 
langs associatieven weg weer bewust kunnen worden, leert de zelf- 
waaitieming en het experiment. De psychologische opvatting is ons 
dus onmiddellijk gegeven. Bij de physiologische daarentegen hebben 
wij nog allerlei organische verandei’ingen te veronderstellen, want 
