398 
dan wanneer men alleen maar daarover gelezen heeft. Die eigen 
kracht der voorstellingen of waarnemingen om centraal bewust te 
worden, door Heymans distantieenergie genoemd, wordt deels ver- 
bruikt om weerstanden te overwinnen en wanneer dan bij de intrede 
in het bewustzijn nog kracht overschiet, dan kan die gebruikt worden 
om de weerstandbiedende bewnstzijnsiidionden zoover in het onbe- 
wuste te verplaatsen, dat geen energie meer overblijft. Die omstan- 
digheden doen zich voor bij de |ias genoemde retrograde aitinesie, 
waarvan wij analoge verschijnselen vinden in het terngdringen van 
enkele reflexen door andere, die nog dichter bij den bewustzijns- 
drempel liggen. Maar Heymans stelt ook het geval, dat er zoo goed 
als geen weerstanden zijn, zoodai de distantieenergie dan niet ver- 
loren kan gaan door verdringing. In dit geval zal die energie ver- 
bruikt worden door zijn werkzaamheid in het bewustzijn als asso- 
ciatie-, gevoels-, denk-, en wilsenergie. Komen nu dergelijke uitingen 
ook tot stand bij de onderbewuste verschijnselen? Van sommige 
reflexuitingen zijn wij in staat de omstandigheden zoo te kiezen, 
dat zij volkomen gelijken op die, welke voor de bewustzijnsver- 
schijnselen werden gesteld, zoodat bij hun optreden geen weei'standen 
zijn te overwinnen. Het is immers bekend, dat de kniereflexen 
geremd worden door gelijktijdige centrifugale cerebrale itnpulsen. 
Door pjramidebaanaandoeningen is de geleiding van deze impulsen 
gestoord, zoodat dan de kniereflexen geen remming meer ondergaan. 
Welnu, bij deze toestanden treden \ele reflexassociaties op n.1. con- 
tractie van de adductoren en dikwijls ook van den m. quadriceps 
van het andere been. 
Nog enkele voorbeelden, die zonder twijfel met talrijke andere 
te vermeerderen zijn, laat ik hier volgen : 
Zooals wij weten, wordt de richting van het willekeurig denken 
en handelen bepaald door de in nawerking verkeerende doelvoor- 
stelling. Hel streven in die be[)aalde idchting maakt, dal steeds de 
meest bruikbare gedachten en motieven opduiken; de anderen 
worden geremd, Zoo is het bij elk denkproces: bij het eenvoudig 
opmaken van een reisplaji en bij het uitwerken van het meest in- 
gewikkelde wetenschappelijke probleem. Maar dit geldt ook voorde 
geestelijke ontwikkeling in zijn geheel. Van de vroegste jeugd af 
bestaal er een onbewuste drang, waardoor nit de meest primitieve 
gegevens zich het volwassen intellect ontwikkelt. En oji lichamelijk 
gebied ontmoeten wij eenzelfde streven, waardoor uil een enkele 
eicel hel volwassen lichaam groeit. In beide gevallen wordt er in 
een be|)aalde richting gestreefd, welke door het resultaat, dat bereikt 
moet worden, hel doel dus, wordt bepaald. Dit resultaat is wel niet 
