Scheikunde. — H. R. Kruyt en C. F. van Duin-. ,, Heterogene 
katalyse en de richting van geadsorbeerde molecrden” . 
In een vorige rnededeeling ') hebben wij onderzoekingen gepubli- 
ceerd, waarin het verband tnsscl)en adsorptie van reageerende stoffen 
en de reactiesnelheid werd bestudeerd, ten einde tot nader begrip 
te komen van de lielerogene katalyse. Bij onze eerste proefreeksen 
veroorzaakte de toevoeging van adsorptiekool aan het i-eageerend 
systeem steeds een verlangzaming der reacties, ook in die gevallen, 
waarbij ongetwijfeld sterke concentratievei'grooting der uitgangs- 
stoffen in de grenslaag plaats vindt. 
Wij hebben toen — aansluitend aan de theorieën van W. D. 
Hakkins") en van J. Langaiuik ’) omtreril den bizonderen toestand, 
waarin zich moleculen in grenslagen bevinden, — de verklaring 
gezocht in de onderstelling, dat in het algemeen de moleculen in 
de grenslaag hun vrije bewegelijkheid en daarmede hun geschikt- 
heid tot reageeren gedeeltelijk inboefeji en 2. dat adsorptie slechts 
dan positieve katalyse medebrengt, wanneer de moleculen gunstig 
gericht staan, zóó dat het aantal effectieve botsingen bevorderd wordt. 
Dat inderdaad het geadsoi'beerd zijn op zich zelf remmend werkt, 
kon nu worden aangetoond aan een monomoleculaire reactie, n.1. 
de omzetting van racemisch djbroombarnsteenznur in broomfumaar- 
zuur en HBr ^). De tabellen I en II geven de resultaten weer (aan- 
vangscojic. >'•, temp. 25°; kool 1 gram per 100 ccm.). 
Er heeft dus een duidelijk langzamer verloop plaats* *). 
Wij hebben nu vroeger (l.c.) besproken, dat heterogene katalyse 
door adsorptie in positieveïi zin dan te verwachten is, als de reagee- 
rende groep van het adsorbens af, naar de omspoelende vloeistof 
toe, gericht is. Daar bij kool als adsorbens en water als milieu de 
electrisch polaire groepen naar het water geilcht zijn, kozen wij de 
reactie van dibroompropionzuur met KJ (vorming van acrylzuur, 
KBr en JJ. Wij vonden overeenkomstig onze vei'wachting een ver- 
’) Ree. tj-av. chim. Pays Bas 40, 249 (1921). 
2) Journ. amer. chem Soc. 39, 354 en 541 (1917). 
*) Journ. amer. chem. Soc. 38, 2221 (1916) en 39, 1848 (1917). 
P Vgl. Holmberg, Journ. 1'. prakt. Ghem. 84, 145 (1911) en Zeitsclir. f. physik. 
Ghem. 79, 147 (1912). 
^) Zie omtrent het dalen der reactieconstante na toevoeging van kool onze eerste 
mededeeling l.c. 
