Natuurkunde. — L. Hamburger: „Over centra van luminescentie 
en vera)idermgen van den gasdruk in spectraalbuizen bij elec- 
trische ontlading en.” II. 
(Aangeboden door de Heeren H. A. Lorentz en P. Zeeman.) 
§ 1. Inleiding. 
Proefnemingen door den sclirijver in 1916 verrielit, leerden hem, 
dat gelijkstrooni-onlladingen bij het passeeren door niet te verdunde 
gassen aanleiding geven tot drukverschillen, welker waarde bij vol- 
doende stroomdichtheid dertig pi-ocent en meer van den totaaldruk 
kan bedragen. Een eerste mededeeling hieromtrent geschiedde in het 
begin Juli 1917 verschenen proefschrifr van den schrijver’). Bij deze 
onderzoekingen werden dergelijke drukveranderingen bij tal van 
gassen van zeer uiteenloopenden aard zooals argon, neon, helium, 
stikstof, waterstof waargenomen; vastgesteld werd, dal de gevonden 
effecten bij argon zeer groot, bij waterstof bijkans niet waarneem- 
baai- waren, en opgemerkt, dat het druk-effect met de stroomsterkte 
(l.c. p. 94) en met den wortel uit het moleculair-gewicht moet toe- 
nemen (l.c. p. 107). 
Vier maanden na het verschijnen van dit proefschrift publiceerde 
F. Skaüpï') een korte mededeeling, waaibij vermelding werd gedaan 
van door hem (slechts) bij edelgassen opgerïierkte druk-verschillen bij 
gelijkstroom ontladingen, welker grootte vergeleken met het door ons 
gevonden etfect klein was in verband met de geringe stroomdicht- 
heid, welke door hem werd toegepast. 
April J92Ü deelde sclirijver dezer mededeeling 0 nadere theoretische 
opvattingen en quantitatieve berekeningen mede omtrent de gevonden 
effecten, terwijl F. Skaupy zich in den loop van hetzelfde jaar tot enkele 
cpialitatieve opmerkingen bepaalde “"j, welke trouwens meer op het 
verschijnsel der electro-strictie betrekking hadden, welke volgens 
onze meening slechts een ondergeschikte rol kan spelen. 
Tenslotte verscheen van de hand van A. Rüttenauer ®) medio 1922 
b Voor I zie L. Hamburger, Versl. Kon. Akad. v. Wetensch., 28, 1168— 
1185 (’20). 
~) L Hamburger, Proefschrift Delft 1917. Vergel. ook Versl. Kon. Akad. van 
Wetensch., 26, 1069 (’17 ). Zeitschr. f. Wissensch. Phot., 18, 1 (’19). 
b F. Skaupy, Verh. d. Deutsch. Phys. Ges. 19, 264 — ’67. Nov. Heft, T7. 
q F. Skaupy, Zeitschr. f. Physik 2, 215. Aug. Heft, ’20. 
b A. Rüttenauer, Zeitschr. f. Physik 10, 269—274 (’22). 
