548 
chemische verbindingen, van liydraten '). Zulke hjdraten zijn bij 
kristallen, die water niet in vaste oplossing opnemen, iets zoo ge- 
woons, dat het niet verwonderlijk is, 'dat zij ook hier voorkomen. 
De hydraatmolecnlen ontmengen zich niet, alles blijft hier één 
homogene phase. Hoe langer naar verhouding het horizontale stuk, 
des te moeilijker dissocieerbaar de verbinding. Ik reprodnceei' hier 
de curves der waterdampspanning van strychninesnlfaat (tig. 6) en 
van cerinmoxalaat (fig. 7), die Löwenstein bepaald heeft. 
III. Wa> 'inte-ontiüikkeling en afneming der vrije energie. 
Ten slotte wil ik nog opmerken, dat zeer waarschijnlijk bij het 
ferrocyaankoper, evenals bij de niet-gecompliceerd opzwelbare licha- 
men ’) de warmte-ontwikkeling en de afneming der vrije energie bij 
het opzwellen aan elkaar gelijk zijn (c.f. de wet der ,, ideale gecon- 
centreerde oplossingen” van Nernst ^), omdat voor het tot stand komen 
van het opzwellen de attractie veel gewichtiger zijn moet dan de 
ditfnsiedrang, hier om dezelfde redenen -als bij niet-gecom[)liceerde 
opzwelbaarheid. De afneming der vrije energie als men van den imbibi- 
tiegraad 1 in den toestand 2 overgaat, is terwijl de warmte- 
ontwikkeling hierbij 
(cm_\ 
\ di Jr 
dW \ 
di J, 
is. Deze formule verklaart ons 
nu inderdaad ook hier den vorm der dampspanningslijn uit den vorm 
der lijn voor de imbibitie-warmte. Het lange horizontale beginstuk der 
waterdampspanningslijn van ferrocjaankoper komt overeen met het 
bijna rechtlijnige aanstijgen van de lijn der imbibitie-warmte in haar 
beginstuk, hetwelk maakt, dat tot omstreeks / = 0.30 de grootheid 
dW 
— zeer groot blijft (200 a 300 cal. i; voorbij /=0.30 neemt zij 
dl 
snel af. Vergelijkt men hiermee de lijn der waterdamp-spanningen, 
dan ziet men, dat juist bij omsti'eeks /=0.30 het horizontale 
stuk eindigt. 
Dat dit stuk zooveel langer is dan bij niet gecompliceerde opzwel- 
baarheid, vindt dan zijn oorzaak in het niet rechthoekig zijn der 
hyperbool, volgens welke W van i afhangt. Bij normale stoffen als 
dW 
caseine neemt — — r- zeer snel af, als i toeneemt, zoodat het vlakke 
dl 
beginstuk van de lijn der waterdampspanning slechts kort is. 
1) Gesetze der Quellung, p. 139. 
*) Zeitsclir. f. anorg. Chemie 63 (1909). 
2) Gesetze der Quellung, p. 111 — 112. 
■t) Nernst, Wiedemann’s Ann. 53, p. 57 (1894) en Lehrbuch der physikalischen 
Chemie onder „Ideale geconcentreerde oplossingen”. 
