549 
IV. Hoe kan men de kleurveranderiny verklaren? 
Twee mogelijkliedei) openen zieli hier. Of men kan denken aan 
een werking als die, welke gepoederde stoffen kleuidoos doet schijnen 
b.v. blauw kopersnifaath ydraat heeft als |)oeder witte kleur met 
liclitblanwe tint. De Inchtlaagjes tnsschen de kopersulfaatpartiekel- 
tjes veroorzaken door reflectie de vermindering der kleurintensiteit, 
Men zon knnnen denken aan een analoge werking der reflectie, 
als talrijke dunne waterlaagjes de kleinste deeltjes van het ferro- 
cyaankoper scheiden gaan. Of die kleinste deeltjes raicellen of de 
moleknlen zelve zijn, laat ik dan in het midden ; alleen moeten het 
holten zijn, die in gedroogden toestand niet bestaan, daar lucht met 
haar veel geringeren brekingsindex dan water het verschijnsel dan 
veel sterker moest geven, de stof dus in drogen toestand lichter 
gekleurd zou wezen dan in vochtigen. Maar waarom treden dan bij 
deze stof ook kurven van anderen vorm op dan bij niet-gecompli- 
ceerde opzwelbaarheid ? Dit wijst er toch o[), dat er bij het opzwellen 
van ferrocyaankoper iets anders gebeurt dan bij de gewone stoffen. 
Het is mij niet gelukt, de hypothese zóó uit te werken, dat deze 
feiten een ongedwongen vei'klaring vinden. 
Daarentegen laat alles zich eenvoudig verklaren op grond der 
tweede hypothese: dat het water met het ferrocyaankoper een 
moedijk dissocieerbare chemische verbinding (hydraat) vormt, die met 
het niet verbonden ferrocyaankoper één homogene phase blijft 
vormen; en dat deze verliinding een andere kleur heeft dan de 
watervrije stof. De WEKNER’sche theorieën kunnen ons dan wellicht 
den aard dezer verbinding doen vermoeden. In waterige oplossingen 
en bij kristallijne hydraten, hebben hydraten van koperverbindingen 
herhaaldelijk andere kleur dan de watervrije stof. De bijzondere 
vorm der curven vindt zijn ongedwongen verklaring, als men aanneemt, 
dat het hydraat moeilijk dissocieerbaar is en vrij veel water bevat ’). 
Al zou ik bij een zoo gecompileerd vraagstuk als dit geen defini- 
tieve keuze tusschen de beide hypothesen willen doen, en ook de 
mogelijkheid van een derde nog willen openlaten^), de waarschijrdijk- 
heid lijkt mij toch het grootst, dat wij bij het ferrocyaankoper met 
een geval te doen hebben, waar de opzwelbaarheid door de vorming 
van een moeilijk dissocieerbaar hydraat gecompliceerd woi'dt. 
’) Ongeveer even veel als het ceriumoxalaat (men vergelijke fig. 1 en fig. 7). 
2) Bv. een verandering in den dispersiteitsgraad, zooals bij oplossingen van 
kolloidaal goud optreden, die bij concentratie van rood tot blauw worden ; merken 
wij op, dat bij ferrocyaankoper de kleurverandering reversiebel is. Ook zie ik niet 
in, hoe deze hypothese den afwijkenden vorm der curven verklaren kan. 
