Natuurkunde. — J. P. KuiwENf; ,,Magneto-thermisch effect volgens 
de thermodynamica” (Supplement N“. 47 van de Mededeeliti- 
gen uit liet Natuurkundig Laboratorium te Leiden.) 
(Aangeboden door de Heeren P. Ehbenfest en H. Kamerlingh Onnes). 
Bij proefnemingen met ferro-magnetisclie stoffen hebben WKiss en 
PiccARD gevonden'), dat het warmte-effect, hetwelk een magnetische 
verandering begeleidt, in de buurt van het Curie-punt een i-elatief 
groote waarde verkrijgt. Volgens hen is dit verschijnsel, evenals de 
discontinuïteit in de soortelijke warmte bij het Curie-punt’), een 
gevolg van het ,, moleculaire veld”, dat in de theorie van Weiss 
over het ferro-magnetisme een hoofdrol speelt. 
Het ligt voor de hand op het verschijnsel vergelijkingen toe te 
passen, die uit de tweede wet der warmte-theorie voortvloeien. 
Daarbij doet zich de vraag voor, of dit geoorloofd is, aangezien bij 
het ferro-magnetisme niet-omkeerbare veranderingen voorkomen. Wel 
is iedere toestand — storingen buitengesloten — een stabiele even- 
wichtstoestand, maar de stof kan een bepaalde reeks in het algemeen 
niet in beide richtingen doorloopen. Deze moeilijkheid kan men ont- 
gaan door alleen die toestanden te beschouwen, die onder den 
invloed van sterke mechanische of electrische vibraties ontstaan : 
door deze wordt de hjsteresis, en daarmede ook het remanente 
magnetisme, opgeheven en worden de toestanden dan ook omkeer- 
baar. De resultaten, die men met behulp der thermodynamica ver- 
krijgt, zullen in groote trekken ook nog wel voor de onder normale 
omstandigheden optredende verschijnselen gelden : boven het Curie- 
punt gaan ze natuurlijk streng door. 
Daar de uitwendigè arbeid van een gemagnetiseerd stelsel door 
— Hdö wordt voorgesteld, waar H en o respectievelijk de mag- 
neti.sche kracht en de magnetisatie voorstellen, zoo luidt de hoofd- 
vergelijking der thermodynamica 
ds ■=: T dl] -V H da . . (1) 
Daar we bij voorkeur H als onafhankelijk veianderlijke willen 
hebben, schrijven wij 
d (e — H o) = T dl] — o d H (2) 
1) P. Weiss et A. Piccard, J. de Phys. (5) 7, p. 103, 1917. 
P. Weiss, A. Piccard et A. Garrard, Arch. de Genève 1917 ; J. de Phys. 
(5) 7, p. 87, 1917. 
