Anatouiie. — - Chr. van Grldkrkn: ,,Over de ontivikkeliny van 
Schoudergordel en episternum bij Repiiliën” . 
(Aangeboden door de Heeren L. Bolk en J. Boeke.) 
In de vergelijkende anatomie onderscheidt men aan den primairen 
schoudergordel der meeste sauria scapnla en suprascapnla, coracoid 
epicoracoid en procoracoid. Procoracoid en coracoid worden gewoon- 
lijk met de gelijknamige gordeldeelen der Urodela en Anura geho- 
mologiseerd. Daartegen is Gütte j reeds lang geleden opgekomen. 
Volgens hem is het op grond van de ontogenie niet te rechtvaar- 
digen, dat men aan het z.g. procoracoid der Sauria een zóó groote 
zelfstandigheid toekent; want volgens Götte ontstaan alle onder- 
deelen van het ventrale deel van den primairen schoudergordel (bij 
Cnemidophorus) uit één massieven aanleg. Het procoracoid der Sauria 
zou dus niet als vrije cranio-ventrale uitlooper van het coracoid 
ontstaan, om zich daarmede ventro-mediaal tot een ring te vereeni- 
gen, zooals Götte dit bij Anura vond, en zooals de, in de vei-ge- 
lijkende anatomie, ook met betrekking tot de Sauria veelal gebezigde 
uitdrukkingswijze luidt. Alhoewel later Wiedersheim ’), Broom') en 
Bogoljübski ‘) ook bij enkele andere sauria een dergelijke ontwik- 
keling waarnamen, is daarvan in de hand- en leerboeken (dat van 
Wiedersheim uitgezonderd) nog geen invloed te bespeuren. Dit is 
de aanleiding geweest tot de volgende mededeeling, die zich zoowel 
met de ontwikkeling van den primairen als van den secundairen 
schoudergordel (inch episternum) bezighoudt. 
In nauw verband met de vraag naar de ontogenie van het epister- 
num staat een andere, n.1. die naar de ontwikkeling der clavicula. 
Daaraan zal in het volgende mede onze aandacht gewijd zijn. 
Het episternum, over welks ontwikkeling wij aan Rathke ') de 
eerste gegevens danken, zag deze onparig ontstaan tusschen de 
1) A. Götte, Archiv. f. mikrosk. Anat. Bd. XIV, 1877. 
2) R. WiEDEESHEiM, Das Gliedmaszenskelett der Wirbelthiere. Jena, 1892. 
■■‘) R. Broom, Trans. South. Afric. Philos. Soc. Vol. XVI, Pt. 4, 1906. 
S. Bogoljubsky, Zeitschr. f. Wissensch. Zool. Bd. 110, 1914. 
5) H. Rathke; Ueber den Bau und die Entwickl. des Brustbeines der Sauriër. 
Königsberg 1853. 
