646 
dwarsbalk (in de caiidale bep;renzing gelegen), vanwaar men tot 
ventraal van de gelijkzijdige sternaallijst een dunnen blasteemstreng 
kan volgen, en waarin een nog veel dunner (misschien zelfs 
plaatselijk onderbroken) beenstaafje gevonden wordt. In dit embryo 
wordt dus voor het eerst, ventraal van den sternaal-aanleg, een 
klein gedeelte van het episternurn aangetrotfen. Van den dwarsbalk, 
lateraal- en craniaalwaarts loopt een blasteemstreng (eveneens can- 
dale rand), die aan de clavicula tot insertie komt. Ten slotte vormt 
de mediale begrenzing een blasteemstrook, waarin later de helft van 
het craniale episternaalpnntje tot ontwikkeling zal komen. Het com- 
plex van clavicnlair- en episternaal-aanleg is met dat der andere 
lichaamshelft verbonden ter hoogte van clavicula en episternaal- 
dwarsbalk; de candale uitloopers zijn nog gescheiden. 
Embryo Lacerta ag. P (N.T. ongev. 33). In dit embryo zijn de 
sternaallijsten craniaal reeds versmolten. Aan den primairen schouder- 
gordel is, afgezien van een beginnende kraakbeen-verkalking, alleen 
te vermelden het voorkomen van een kraakbeeneilandje in het lig. 
scapnlo-procoracoidenm. De coracoidea hebben de mediaanlijn over- 
schreden, zijn dus gedeeltelijk over elkaar heen geschoven. De 
centrale verdunning in den episterno-claviculair-aanleg heeft geheel 
plaats gemaakt voor de membrana episterno-clavicularis. In den 
caudalen rand heeft de episternaal dwarsbalk zich verlengd. Het 
laterale uiteinde is ligamentair aan de clavicula gehecht. Het, nu 
onparig geworden, episternum heeft tevens een ci’aniale punt, die 
zich tusschen de beide claviculae inschuift, verkregen. Op dwarse 
doorsneden vertoont deze wel sporen van een parigen aanleg, (diepe 
mediane groeve aan de dorsale zijde); den parigen beenigen aanleg 
heb ik echter niet gezien. Aan de mediale helft der clavicula kan 
men een dikken, cranialen land en een dunner caudaal beenblad 
onderscheiden. Het laatste is blijkbaar een verbeend gedeelte der 
(daviculo-episternaal- membraan. 
Embryo Lacerta ag. Q (N.T. ongev. 33 — 34) heeft de cranio-caudale 
afmeting van het episternum haar definitieve relatieve grootte be- 
reikt. Enkele dwarse coupes vertoonen een parige craniale epister- 
naalpunt. Die parigheid is echter maar locaal. Niettemin meen ik 
hierin het bewijs te moeten zien, dat ook dit deel van het beenig 
episternum parig wordt gevormd, zoodat dan het geheele beenige 
episternum oorspronkelijk parig was. In den piimairen schouder- 
gordel heeft de verkalking zich uitgebreid. 
Van embryo Lacerta ag. R (N.T. ongev. 34 — 35) waarin de hier 
beschouwde skeletdeelen alle hun detinitieven vorm, alhoewel in 
het klein, bereikt hebben, valt alleen te vermelden, dat in het lig. 
