663 
toonen, bij de verklaring van het verschijnsel dei- zelfreiniging, met 
den bacteriophaag rekening moet honden. 
Mocht een speciaal hierop gericht onderzoek aan het licht brengen, 
dat de bacteriophagen bij het zelfreiriigingsproces een grootere rol 
spelen dan men thans aanneemt, dan zonden toch niet alleen onze 
opvattingen en inzichten omti-ent de zelfreiniging van watei-, alsook 
die van de werking van zandfiltei'S en oxydatiebedden moeten worden 
herzien en gewijzigd, maar zonden wellicht wijde perspectieven voor 
de biologische reiniging van i'ioolvocht worden geopend. 
Daar evenals vele anderen, ook ik bij mijne onderzoekingen in 
Indië overtuigd was geworden van de belangrijke rol door protozoën 
bij de opi-niming van microörganismen iiit oppervlaktewater gespeeld, 
leek het mij niet zonder belang om na te gaan : 
a. Of in oppervlaktewater bv. dat in en om Leiden, bacterio- 
phaag kon worden aangetoond en of de zelfreiniging van dat water 
eenig verband hield met eventueel er in aan te treffen bacteriophagen. 
b. Of in oppervlaktewater, dat men opzettelijk en sterk met 
pathogene microörganismen verontieinigt en gelegenheid geeft zich te 
reinigen, bacteriophagen tegenover de opgeruimde kiemen zijn aan 
te treffen. 
c. De invloed van stoffen, welke de protozoën dooden, n)aar de 
bacteriophagen niet beschadigen, op de reiniging. 
d. Of wellicht de combinatie protozoën-bacteriophaag het proces 
der zelfreiniging bespoedigt. 
Hiertoe werden de volgende proeven verricht : 
Op 2 Juni worden van Singel-, Kanaal-, Galgen-, Rijn- en Vliet- 
water, zoowel als van het water uit het Rapenburg, telkens 100 ccm. 
gemengd met 10 ccm. van een geconcentreerde bouillon. Het meng- 
sel komt gedurende 24 uur bij 37° C. en wordt daarna eerst door 
infusoriënaarde en later door een kaars gefiltreerd. Het filtraat wordt 
in hoeveelheden va>i 0,5; 0,2; 0,1 en 0,05 ccm. met bouillon ge- 
mengd, die daarna met Flexnercultuur van 18 uur oud wordt ge- 
infecteerd. Van den aldus gepiepareerden bouillon wordt op agarbuisjes 
ter otiderzoek op bacteriophaag uitgestreken. Na een broedtijd van 
bouillon en agarbuisjes, gedurende vier en twintig uur bij 37° C. 
wordt afgelezen. 
Het resultaat is, dat uit de onderzochte w'atermassa s, bacterio- 
phagen kunnen worden geïsoleerd, die vnl. tegenover Flexner actief 
zijn maar ook op andere darm bacteriën eene werking vertonnen. 
Zoo lossen de geïsoleerde bacteriophagen al de Flexner, IJ en 
Shiga Kruse stammen onzer verzameling op. 
Zij hebben voorts eene werking op bacterium faecalis alcaligenes. 
