66 ? 
Na acht dagen is de inlioud van de kolf zonder KON geheel 
helder geworden, terwijl de kolf met KON nog een troebele vloei- 
stof bevat. 
Men vindt in de kolf met de heldere vloeistof een groot aantal 
protozoën welke in de andere ontbreken. 
Op den elfden dag der proef begint de inlioud van de kolf met 
KON eveneens helder te worden en treft men er protozoën aan. 
Na twee weken hebben beide kolven een helderen inbond. 
De verklaring van het verschijnsel in de kolf met KON waarge- 
nomen, is deze, dat bij het begin van de proef het KON de vegeta- 
tieve vormen van de protozoën doodt en deze dus verhindert de in 
het water aanwezige kiemen op te ruimen. De cysten der protozoën 
worden door KCN niet gedood. Na een week is zooveel van bet 
KCN (door eventueel zich afspelende chemische processen) ontleed, 
dat de cysten weer tot vegetatieve protozoën uitgi-oeien, welke de 
in het water aanwezige Flexnerbacillen opvreten. 
Overzien wij de uitkomsten der proeven, dan blijkt, dat de be- 
teekenis van den bacteriophaag voor de zelfieiniging van water 
zeker een geringe is. Door mij kon zelfs niet den geringsten invloed 
worden aangetoond. 
De reiniging komt tot stand bij het ontbi'eken van den bacterio- 
phaag, terwijl de aanwezigheid van bacteriophaag de reiniging niet 
sneller of vollediger doet verloopen. 
De proeven leveren wederom overtuigende bewijzen voor de be- 
langrijke rol door protozoën bij de zelfreiniging van water gespeeld. 
Schakelt men de protozoën uit, dan wordt onder omstandigheden 
zooals men die in het laboratorium scheppen kan, ook al voegt men 
aati het water bacteriophaag toe, de zelfreiniging van het water 
opgeheven. 
Laboratorium voor Tropische Hygiëne der 
Rijksuniversiteit te Leiden. 
