30 
stand  slechts  bereiken,  d.w.z.  de  zetineelkorrels  zullen  eerst  dan 
weer  komen  te  rusten  op  het  meest  pi'ikkelbare  middenveld  van 
het  apparaat,  wanneer  de  stengel  zich  naar  het  licht  toe,  de  wortel 
daarentegen  zich  van  het  licht  af  beweegt;  de  bekende  positief-  en 
negatief-heliolropische  krommingen  dns. 
Wordt  de  plant  daarna  weder  in  het  donker  geplaatst  dan  keeren 
de  plantendeelen  tot  hnn  \'ertikalen  stand  terng,  waaruit  dns  zou 
moeten  worden  afgeleid  dat,  na  het  ophouden  \an  den  lichtprikkel, 
de  apparaten  uit  zich  zelf  hunne  vroegere  plaats  aan  den  ondersten 
dwarswand  hernemen.  Ditzelfde  ziet  men  trouwens  gebeuren  met 
de  chloi’ophjlkorrels,  in  de  zooeven  genoemde  gevallen  : zij  worden 
uit  hun  even wichtsstand  gebracht  door  het  licht  om  daarna,  in  het 
donkei',  weer  daartoe  terug  te  keeren;  Pd’efper  acht  dit  van  zelf 
sprekend  ^). 
h.  Het  is  bekend  dat  verscheidene  rhizomen  ook  vooi'  licht  ge- 
voelig zijn,  in  dien  zin  nl.  dat,  wanneer  hun  top  door  het  licht 
getroffen  wordt,  deze  zich  positief-geotropisch  omlaag  gaan  krommen  ; 
wanneer  het  daardoor  weder  in  den  bodem  indringt,  en  zoo  aan  den 
invloed  van  het  licht  onttrokken  wordt,  dan  treedt  de  transversaal- 
geotropie  wederom  op. 
Ook  deze  bewegingen  laten  zich  op  de  eenvoudigste  wijze  uit 
onze  voorstellingen  afleiden  : in  het  normale  rhizoom  zou,  zooals  wij 
zagen  (blz.  22),  het  statisch  apparaat  tegen  den  ondersten  langswand 
moeten  aanliggen ; wordt  nu  door  het  licht  het  apparaat  wederom 
naar  de  lichtbron  toe  verschoven,  dus  in  de  richting  naar  den  apicalen 
dwarswand  toe,  dan  moet  de  top  zich  wel  omlaag  richten  opdat  de 
zetmeelkorrels  wederom  het  middenveld  zouden  bereiken,  juist  de 
beweging  dus  die  het  rhizoom  inderdaad  uitvoert.  In  het  donker 
teruggekeerd  zoude  dan  het  apparaat,  en  daardoor  ook  het  rhizoom, 
zijn  vroegeren  stand  hernemen,  evenals  in  het  voorgaand  geval  dus. 
c.  De  slaapbewegingen  der  bladeren  staan,  zooals  bekend  is,  in 
zóó  hooge  mate  onder  den  invloed  van  het  licht,  dat  men  lang 
gemeend  heeft  dat  het  licht  alléén  daartoe  de  aanleiding  verschafte. 
Later  hebben  echter  uitgebreide  onderzoekingen,  vooral  van  Pfeffer, 
aangetoond  dat  ook  de  zwaartekracht  er  een  rol  bij  speelt.  Het 
duidelijkst  kwam  dit  wel  uit  bij  de  proef  met  Fhaseolus,  waarbij 
de  bladstelen  der  beide  eerste  bladeren  over  dag  in  den  normalen 
stand  gefixeerd  waren,  zóó  dat  alleen  de  bladgewrichten  de  slaap- 
beweging  konden  uit  voeren.  Werd  nu  de  plant  omgekeerd,  dan 
had  de  slaapbeweging  ’s  avonds  wel  plaats,  maar  juist  omgekeerd 
')  Pflanzenphysiologie,  1904,  Bd.  2,  p.  780. 
