32 
moet  dit  gepaard  gaan  met  de  snelste  stijging  der  prikkelings- 
intensiteit,  juist  hetzelfde  dus  als  hierboven  bij  het  gehoorzamen  aan 
den  zwaartekrachtprikkel  werd  aangenomen. 
De  prikkeling  van  een  zintuig  veroorzaakt  allerwege  een  bepaalde 
gewaarwording  of  beweging,  waarbij  echter  de  aard  der  gewaar- 
wording of  der  beweging  bepaald  wordt  door  de  inrichting 
die  de  onderdeelen  van  het  organisme,  welke  buiten  het  percipieerende 
zintuig  liggen,  bezitten;  dientengevolge  kan  de  aard  van  den  prikkel 
geen  invloed  uitoefenen  op  het  effect  dat  het  organisme  vertoont. 
Wanneer  deze  conclusie  ook  voor  de  plant  geldt,  hetgeen  uit  den 
aard  der  zaak  zeer  waarschijnlijk  is,  en  wanneer  men  daarbij  in 
aanmerking  neemt  dat  alle  auxotonische  bewegingen  op  dezelfde 
wijze  tot  stand  komen,  dan  zou  daaruit  volgen  dat  de  plant  ten 
bate  van  al  die  bewegingen  slechts  één  prikkelbaar  orgaan  zou  be- 
hoeven te  bezitten. 
Zelfs  voor  de  transversaal-heliotropie  zoude  dan  geen  uitzondering 
behoeven  gemaakt  te  worden:  wanneer  men  toch  bedenkt  dat  een 
statisch  apparaat  zonder  statolithen  (zetmeel korrels)  niet  voor  zwaarte- 
ki-acht  [)rikkelbaar  kan  zijn,  maar  zijn  lichtgevoeligheid  onveranderd 
kan  behouden,  dan  zou  het  lichtgevoelig  apparaat  van  Haberlandt, 
waarin  steeds  de  zetmeelkorrels  ontbreken,  zeer  goed  met  dat  statisch 
apparaat  (mits  het  in  dit  geval  niet  verschuifbaar  is)  identiek 
kunnen  zijn,  want  beide  oefenen  op  de  groeiverschijnselen  in  de 
gewrichten  enz.  een  volkomen  gelijken  invloed  uit. 
Uit  het  bovenstaande  moge  blijken  dat  de  voorstelling  van  het 
voorkomen  van  een,  verplaatsbaar,  statisch  apparaat  in  de  statocysten 
een  zóó  groot  voordeel  oplevert  bij  de  beschouwing  en  de  groepeering 
der  auxotonische  bewegingen,  dat  deze  als  onderzoekingshy  pot  hese 
recht  van  bestaan  heeft,  en  tevens  dat  er,  wellicht,  bij  de  plant  (en 
bij  het  dier?)  een  algemeen  streven  tot  versterking  van  de  prikkeling 
beslaat,  dat  later  bij  een  verklaring  van  het  tot  stand  komen  der 
doelmatige  bewegingen  van  dienst  zou  kunnen  zijn. 
Leiden,  23  Januari  1923. 
